Laptop ဝယ္တဲ့အခါ Performance ပိုင္းထက္ Display ပိုင္းကို ဘာလို႔ ဦးစားေပးသင့္တာလဲ

Laptop ထုတ္လုပ္သူ အမ်ားစုအေနနဲ႔ စြမ္းေဆာင္ရည္ပိုင္းကို ပိုၿပီး အားျဖည့္ေပးတတ္တယ္ ဆိုေပမယ့္ Display ပိုင္းကိုက် ေလွ်ာ့ခ်ထားတတ္ၾကပါတယ္။ ဥပမာ ေျပာရရင္၊ ကိုယ္က Gamer မို႔လို႔ Game ေကာင္းေကာင္းေဆာ့ခ်င္လို႔ Razer Blade လို Gaming Laptop တစ္လုံး၀ယ္လိုက္ၿပီးမွ Display Quality ကညံ့ေနလို႔ External Display နဲ႔ ခ်ိတ္ကစားေနရရင္ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ Ultrabook လိုပါးလႊာတဲ့ Laptop က်ျပန္ေတာ့လည္း Display က မွိန္ေနတဲ့အျပင္ Color Accuracy လည္းမမွန္လို႔ ႐ုပ္ရွင္ၾကည့္ရင္ေတာင္ စိတ္ညစ္ေနရတာမ်ိဳး ႀကဳံရတတ္ပါတယ္။

Macbook Pro with Retina Display

ကြၽန္ေတာ္ ေျပာခ်င္တာ Laptop ဝယ္တဲ့အခါမွာ စြမ္းေဆာင္ရည္ တစ္ခုထဲကိုပဲ ၾကည့္ၿပီး ဝယ္ယူတာထက္ Display ပိုင္းကို ဦးစားေပးသင့္တယ္ ဆိုတာကိုပါ။ ဒီေနရာမွာ Display အရည္အေသြးဟာ Panel အမ်ိဳးစားမ်ားလိုက္ ကြာျခားမႈရွိေသးတာေၾကာင့္  မွန္မွန္ကန္ကန္ ေ႐ြးခ်ယ္ဝယ္ယူႏိုင္ဖို႔အတြက္ Panel အမ်ိဳးအစား တစ္ခုျခင္းစီရဲ႕ အေၾကာင္းကို တင္ျပသြားပါ့မယ္။

TN (Twisted Nematic) Panel

Laptop ေတြရဲ႕ ၉၀% ေလာက္က TN Panel ကို မွီခိုေနၾကတာျဖစ္ၿပီး သူ႔ရဲ႕ အဓိက အားသာခ်က္ကေတာ့ အနည္းဆုံး ရႏိုင္တဲ့ 1ms Reponse Time နဲ႔ 240Hz Refresh Rate ပါ။ တျခား Panel အမ်ိဳးအစားေတြနဲ႔ ယွဥ္လိုက္ရင္ စြမ္းအင္သုံးစြဲမႈ အနည္းဆုံးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႔မွာ Viewing Angel မေကာင္းတာနဲ႔ Color Accuracy တိက်မွန္ကန္မႈမရွိတဲ့ အားနည္းခ်က္ေတြေတာ့ ရွိပါတယ္။

Bluish TN Panel

ဒါ့အျပင္ ေစ်းသက္သက္သာသာ ထုတ္လုပ္ထားတဲ့ Budget TN Panel ေတြမွာ အျပာေရာင္သန္းေနတဲ့ Display ျပႆနာမ်ိဳး ႀကံရတတ္ပါေသးတယ္။ ဒါကို Blue Colour Shift လို႔ ေျပာေလ့ရွိၿပီး တစ္လက္မပတ္လည္ ပုံေဖာ္ မ်က္ႏွာျပင္ထဲမွာပါတဲ့ RGB (Red, Green & Blue) Pixel အုပ္စုအထဲမွာမွ Blue sub-pixel ရဲ႕ အလင္းေရာင္က အျခား sub-pixel ေတြထက္ ပိုထြက္ေနတတ္တာေၾကာင့္ Low-end TN Panel ေတြမွာ အျပာေရာင္သန္းတဲ့ ျပႆနာရွိေနတာပါ။ အဲ့ဒါထက္ TN Panel ရဲ႕ အဆိုး႐ြားဆုံး အားနည္းခ်က္က Graphic Card  ကေထာက္ပံ့ေပးတဲ့ Color Bit ကို မလိုက္ႏိုင္တာပါ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ TN Panel ေတြဟာ 6-bit Per RGB အထိပဲ ေထာက္ပံ့ေပးႏိုင္တာေၾကာင့္ Professional Monitor ေတြမွာ လုံးဝ သုံးေလ့မရွိပါဘူး။

IPS (In-plane Switching) Panel

ဒီ Panel ကို  Mid-Range Laptop မွာ ေတြ႕ရႏိုင္ၿပီး ပိုေကာင္းတဲ့ Viewing Angel နဲ႔ Color Reproduction ေၾကာင့္ Multi-media ပိုင္းမွာ ပိုအသုံးတည့္ပါတယ္။ ေနာက္ High End Computing ေတြအတြက္ တိက်ျပတ္သားတဲ့ ပုံရိပ္ေတြ ေပးႏိုင္တဲ့အျပင္ ေတာက္ပတဲ့ White Color နဲ႔ ေကာင္းမြန္တဲ့ Response Time ေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္း IPS Panel ေတြကိုပဲ အသုံးမ်ားလာၾကပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ အဓိက အားနည္းခ်က္ကေတာ့ တျခား Panel ေတြထက္ Power ပိုစားတာပဲ။ အဲ့ဒါကလည္း IPS Panel မွာပါတဲ့ Strong Backlight နည္းပညာေၾကာင့္ပါ။ ေနာက္ IPS Display က ထုတ္လုပ္မႈပိုင္းမွာလည္း ပိုမိုခက္ခဲတာေၾကာင့္ ေစ်းလဲပိုမ်ားပါတယ္။ အဲ့ဒါအျပင္ Standard အေနနဲ႔ပဲ ပါ၀င္ေလ့ရွိတဲ့ Refresh Rate ေၾကာင့္ ဂိမ္းကစားရာမွာ ေက်နပ္အားရဖြယ္ မရွိႏိုင္ပါဘူး။ အခုခ်ိန္မွာ Overclock လုပ္ထားတဲ့ IPS Panel ေတြကို Professional Monitor မွာ သုံးလာၾကၿပီဆိုေပမယ့္ တန္ဖိုးႀကီးျမင့္တဲ့ ျပႆနာရွိေနပါေသးတယ္။

TN vs IPS Panel Comparison

ေနာက္ၿပီး Display Panel ေတြထဲ IPS Panel တစ္ခုတည္းပဲ Black Color နဲ႔ Black Tone ကို ခြၽင္းခ်က္အေနနဲ႔ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ မေဖာ္ျပႏိုင္တာပါ။ Contrast Ratio နည္းပါးတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္လဲ Colour Reproduction ဟာ တစ္သမတ္တည္း မျဖစ္ေတာ့ပဲ Colour Shift လည္းရွိႏိုင္ပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္း Advanced High Performance AH-IPS Display ကို သုံးလာၾကသလို Apple က အထူးျပဳလုပ္ထားတဲ့ Retina Display မွာေတာ့ ဒီျပႆနာအားလုံး ေျဖရွင္းၿပီးသားျဖစ္ေပမယ့္ ပန္းသီးထုံးစံအတိုင္း ေစ်းအရမ္းႀကီးလြန္းတဲ့ အားနည္းခ်က္ေတာ့ ရွိပါတယ္။

OLED (Organic Light Emitting Diode)

LG က စၿပီး တီထြင္ဖန္တီးခဲ့တဲ့ OLED Display ကေတာ့ Display Panel ေတြထဲမွာ အေကာင္းဆုံးလို႔ ေျပာႏိုင္ေပမယ့္ အားလုံးထဲမွာ အႏုဆုံးလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Overall Performance မွာ ျပတ္ျပတ္သားသား အျခား Panel ေတြကို အႏိုင္ရထားေပမယ့္ သူ႔မွာ သီးသန္႔ Backlight မပါတဲ့အတြက္ ေနေရာင္ေအာက္ ဒါမွမဟုတ္ ေတာက္ပတဲ့ အလင္းေရာင္တစ္ခုခုေအာက္မွာ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ အသုံးမျပဳႏိုင္ပါဘူး။

OLED vs IPS Panel

သူ႔ရဲ႕ Organic Constituent တခုျဖစ္တဲ့ သဘာဝ အလင္းလႊတ္အလႊာ (OLED) ဟာ Active နဲ႔ Passive ဆိုၿပီး ႏွစ္မ်ိဳးရွိသလို LED/LCD ေတြနဲ႔ ယွဥ္လိုက္ရင္ ပိုၿပီးပ်က္စီးလြယ္တဲ့ အားနည္းခ်က္ရွိပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဒီ OLED ႏွစ္မ်ိဳးစလုံးရဲ႕ ထုတ္လုပ္မႈ ကုန္က်စရိတ္ဟာ Display Panel ေတြထဲ အမ်ားဆုံးျဖစ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္လည္း High End Device ေတြမွာပဲ အသုံးျပဳေလ့ရွိပါတယ္။

Display Panel ေတြအေၾကာင္းကို ေျပာၿပီးတဲ့အခါမွာ အေကာင္းဆုံးက IPS Panel လို႔ ထင္သြားႏိုင္ပါတယ္။ အဲ့တစ္ခုတင္လားဆို မဟုတ္ေသးပါဘူး၊ Display Panel မွာ သုံးထားတဲ့ Resolution ေတြက စကားေျပာပါေသးတယ္။

Resolution ဆိုတာ ဘာလဲ

Display Panel မွာ Resolution ကဘာလို႔ အေရးပါတာလဲဆိုေတာ့ ၾကည္လင္ျပတ္သားတဲ့ ပုံရိပ္ေတြ ေပးစြမ္းႏိုင္ဖို႔ တစ္လက္မ ပုံေဖာ္ မ်က္ႏွာျပင္မွာပါဝင္တဲ့ Pixel သိပ္သည္းဆနဲ႔ ဆုံးျဖတ္ေပးလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ သီအိုရီအရ Resolution ျမင့္ေလ ႐ုပ္ထြက္ၾကည္လင္ ျပတ္သားေလျဖစ္ၿပီး ဒီလို အရည္အေသြးတက္လာရျခင္းဟာ PPI (Pixel Per Inch) လို႔ေခၚတဲ့ Pixel သိပ္သည္းဆ Resolution အလိုက္ မ်ားလာလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခုရွိမွာက Resolution ျမင့္တိုင္း ႐ုပ္ထြက္အရည္အေသြး ပိုေကာင္းမယ္လို႔ ေျပာလို႔ရေသာ္ျငား Display Panel မွာ သုံးထားတဲ့ Screen Size ကိုလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစားရဦးမွာပါ။ ဒါကို ဥပမာျပရရင္ Full HD Resolution (1920 x 1080) ကို 22” Monitor မွာ သုံးထားရင္ PPI က 110 ေလာက္ပဲ ရွိမွာပါ။ ဒီ Full HD Resolution ကို 5.5” ရွိမယ့္ Smartphone တစ္လုံးမွာ သုံးလိုက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ PPI က 400 အထိ ရွိမွာျဖစ္ပါတယ္။ အခုလို ကြာျခားသြားရျခင္းဟာ Display Panel ႏွစ္ခုမွာသုံးထားတဲ့ Screen Size ေၾကာင့္ျဖစ္ၿပီး သီအိုရီအရ Pixel ကြက္ႀကီးေလ ႐ုပ္ထြက္ၾကည္လင္မႈ ၾကဆင္းေလ၊ Colour အရည္ေသြးၾကဆင္းေလလို႔ အၾကမ္းဖ်င္း ယူဆလို႔ရပါတယ္။

A Typical 16:9 Resolution List

ေနာက္ၿပီး ဒီ Pixel ေတြကို Aspect Ratio လို႔ေခၚတဲ့ Resolution Scale အတိုင္း ထည့္သြင္းထားတာမလို႔ Aspect မတူရင္ Pixel သိပ္သည္းဆလဲ မတူႏိုင္ပါဘူး။ Display ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ 16:9 Aspect Ratio ကို သုံးေနၾကေပမယ့္ ပန္းသီးကေတာ့ 16:10 Scale ကို အခုထိ လက္မလႊတ္ေသးပါဘူး။ PPI ခ်င္းယွဥ္လိုက္ရင္လဲ 16:10 Aspect Ratio က 16:9 Aspect Ratio ထက္ အနည္းငယ္သာတဲ့ အေနအထားမွာရွိေနၿပီး အခုဆိုရင္ 21:9 Aspect Ratio ရွိတဲ့ 1800R Curvature အသုံးျပဳထားတဲ့ Curved Screen Ultra Wide Display ေတြ ေခတ္စားေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

How A Resolution is set into a display

ေအာက္ကပုံမွာဆိုရင္ ၁၃ လက္မရွိတဲ့ Display မွာ မတူညီတဲ့ 16:9 နဲ႔ 16:10 Aspect Ratio ၂ ခုရဲ႕ PPI ကြာျခားပုံေလးကို ယွဥ္ျပထားတာပါ။ ေနာက္ Theory အရလည္း တစ္လက္မ ပုံေဖာ္မ်က္ႏွာျပင္မွာ Pixel Density မ်ားေလ ႐ုပ္ထြက္ ပိုၿပီးအႏုစိပ္သြားေလ၊ Color ထြက္တာလည္း ပိုေကာင္းသြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ Ultra HD Resolution ေတြဟာ PPI (Pixel Per Inch) ပိုမ်ားေလ့ရွိၿပီး မ်က္ႏွာျပင္ပိုက်ယ္တဲ့ Display ေတြအတြက္ ပိုေကာင္းမြန္တဲ့ ႐ုပ္ထြက္ေပးစြမ္းႏိုင္ပါတယ္။

Two Aspect Ratio Difference [Left 16:9, Right 16:10]

Display Panel မွာ ႐ုပ္ပုံေတြကို ဘယ္လို ေဖာ္ျပသလဲ

ဒါကို Rendering လုပ္တယ္လို႔လဲ ေျပာလို႔ရသလို HD Streaming လုပ္တယ္လို႔လဲ ေခၚနိင္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ Display တစ္ခုတည္းနဲ႔ မသက္ဆိုင္သလို ကိုယ္ၾကည့္ခ်င္တဲ့ ႐ုပ္ရွင္နဲ႔ ဓာတ္ပုံေတြက ေထာက္ပံ့ထားတဲ့ Resolution နဲ႔လည္း သက္ဆိုင္ေနပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ေကာင္းမြန္ျပည့္စုံတဲ့ HD အရည္ေသြးထြက္လာဖို႔ အဲ့ ၂ ခ်က္စလုံး ျပည့္စုံဖို႔ လိုအပ္မွာျဖစ္တဲ့အျပင္ HD Content ေထာက္ပံ့ထားႏိုင္မယ့္ Hardware ေတြရဲ႕ က႑လည္း အေရးႀကီးပါတယ္။

ဒီေနေရမွာ အေရးႀကီးဆုံးက Display Resolution ပါ။ HD Receiver လို႔လဲ ေျပာလို႔လဲရပါတယ္။ ဥပမာ Full HD ကားတစ္ကား ၾကည့္ခ်င္တယ္ဆိုၾကပါစို႔။ ဒါဆိုရင္ 1080p Resolution ကို ေထာက္ပံ့ႏိုင္တဲ့ TV နဲ႔ ႐ုပ္ရွင္တစ္ကား လိုအပ္မွာပါ။ ဒီေနရာမွာ သိထားဖို႔က Full HD Resolution ကို သီအိုရီအရ (1920 x1080) ေျမႇာက္လိုက္ရင္ 2 Million Pixel ရွိတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ TV မ်က္ႏွာျပင္မွာ ႐ုပ္ရွင္ကို 2 Million Pixel ျဖည့္ၿပီး ျပသႏိုင္ဖို႔ Streaming Unit ေတြျဖစ္တဲ့ CPU (Central Processing Unit) နဲ႔ GPU (Graphics Processing Unit) တို႔က ၁ စကၠန္႔ ပုံေဖာ္ႏႈန္း (Pixel Fill Rate) ေဆာင္႐ြက္ေပးရတာပါ။

Ultra HD ဆိုတာ ဘာလဲ

Ultra HD ရဲ႕ အခန္း က႑က ဘယ္မွာအေရးပါေနသလဲ ဆိုရင္ Theory အရ က်ေနာ္ ေျပာထားသလို Display မ်က္ႏွာျပင္ပိုက်ယ္သြားေလ တစ္လက္မ Pixel ကြက္ေတြႀကီးသြားေလ ျဖစ္တာေၾကာင့္ မ်က္ႏွာျပင္ က်ယ္တဲ့ Display ေတြမွာ ၾကည္လင္ျပတ္သားတဲ့ ႐ုပ္ထြက္ ရႏိုင္ဖို႔ Pixel သိပ္သည္းဆ မ်ားမ်ားရွိေနဖို႔လိုတာပါ။ ေနာက္ Ultra HD ျဖစ္သြားတဲ့အတြက္ Full HD Resolution ရဲ႕ Rendering Method နဲ႔ မတူေတာ့ပါဘူး။ ဥပမာ 4K Resolution ရွိတဲ့ UHD Content မွာ 8 Million Pixel ပါ၀င္တာေၾကာင့္ Pixel Fill Rate အရမ္းမ်ားပါတယ္။ Bandwidth အေနနဲ႔လည္း Full HD ရဲ႕ ၄ ဆ ျဖစ္သြားတာေၾကာင့္ 4K Display ကိုေထာက္ပံ့ဖို႔ စြမ္းအားျမင့္ GPU နဲ႔ Motion Control (60 to 200 FPS) လွ်င္လွ်င္ျမန္ျမန္ Streaming လုပ္ႏိုင္ဖို႔ Quad Core CPUနဲ႔ အထက္ လိုအပ္ေလ့ရွိပါတယ္။

The more the PPI, the clearer the display

ေနာက္ၿပီး 4K နဲ႔ 8K Display ေတြဟာ အရမ္း အႏုစိပ္လြန္းတဲ့အတြက္ သူ႔တို႔ကို ေထာက္ပံ့ေပးဖို႔ ပိုက်ယ္ျပန္႔တဲ့ Color Range၊ ပိုေတာက္ပတဲ့ အလင္းအား (nits)၊ နဲ႔ ခိုင္မာတဲ့ Contrast Ratio ေတြလိုအပ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ Ultra HD Content မွာ HDR (High Dynamic Resolution) Panel ဆိုပီး သီးသန္႔ထပ္ထည့္ေပးထားလို႔ သာမန္ Display ေတြမယွဥ္ႏိုင္တာပါ။

HDR has been put into 4K to increase dramatic contrast range

အဲ့သလို Display Panel မွာအေရးပါတဲ့ Resolution က႑မွာ ဆိုလိုရင္းက ကိုယ္သုံးခ်င္တဲ့ အေနထား  ဥပမာ ႐ုပ္ရွင္ၾကည့္တာ၊ ဂိမ္းကစားတာမ်ိဳး သုံးခ်င္တယ္ဆိုရင္ Full HD Resolution ကအသင့္ေတာ္ဆုံးပါဘဲ။ ေနာက္ စာလဲဖတ္ခ်င္တယ္၊ Ultra HD ႐ုပ္ရွင္ေတြလဲ ၾကည့္ခ်င္တယ္၊ ဓာတ္ပုံျပင္ရတာ ၀ါသနာပါရင္ေတာ့ Ultra HD Display ေတြက အေကာင္းမြန္ဆုံး ေ႐ြးခ်ယ္မႈျဖစ္မွာပါ။

ဒါဆိုရင္ Display ပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သိသင့္သေလာက္သိသြားၿပီး ႐ုပ္ထြက္က ဥပမာ 4K Display ပဲျဖစ္ေနပါေစ အရည္အေသြး တကယ္ေကာင္းမေကာင္းကိုေတာ့ ေအာက္က အခ်က္ေတြနဲ႔ တိုင္းတာ ဆုံးျဖတ္တာ ပါျဖစ္ပါတယ္။

PWM (Pulse Width Modulation)

PWM ရဲ႕ သေဘာတရားက Display ကို အလင္းေလွ်ာ့လိုက္ရင္ အလင္းမွိန္သြားေပမယ့္ Backlight ရဲ႕ Light Intensity အလင္းျပင္းအား (Luminance: nits) ေလ်ာ့မသြားတာကို ေျပာတာပါ။ အဲ့သလို တစ္သမတ္တည္း ျဖစ္ေနတဲ့ အလင္းအားကို LCD/LED Display ေတြမွာ အလင္း အဖြင့္၊အပိတ္ လုပ္ဖို႔အတြက္ Electronic Frequency (Hz ႀကိမ္ႏႈန္း) နဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။

This is how display can regulate PWM cycle

အဲ့သလို PWM Cycle အဖြင့္၊အပိတ္ လုပ္ေနတာကို သာမန္မ်က္စိနဲ႔ မျမင္ႏိုင္လို႔ Frequency (Hz ) ႀကိမ္ႏႈန္းမ်ားေနရင္ မ်က္စိက်န္းမာေရးတြက္ သင့္ေတာ္ေပမယ့္ နည္းေနရင္ေတာ့ ျပႆနာရွိႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ PWM ေၾကာင့္ မ်က္စိေညာင္းတာ၊ ေခါင္းကိုက္တာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္တဲ့အတြက္ ႀကိမ္ႏႈန္း 56Hz ကေန 20000Hz ၾကားကို Harmful Level အျဖစ္ ကြၽမ္းက်င္သူေတြက သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

Flicker  နဲ႔ Refresh Rate

ေနာက္ Display Panel ေတြမွာျဖစ္တတ္တဲ့ Flicker ဆိုတာက Screen Refresh Rate က်သြားရင္ ျမင္ရတဲ့ လႈိင္းထေနတာမ်ိဳးကို ဆိုလိုတာပါ။ အနီးစပ္ ဥပမာ ေျပာရရင္ အရင္တုန္းက CRT (Cathode Ray Tube) TV ႀကီးေတြမွာ ျမင္ရတတ္တဲ့ Screen ေပၚက လႈိင္းေတြပုံစံမ်ိဳးပါ။ PWM Cycle လိုပဲ Screen Refresh Rate ကိုလည္း ႀကိမ္ႏႈန္း Hertz (Hz) နဲ႔ပဲ တိုင္းတာတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ Refresh Rate 120Hz အထက္ရွိေနရင္ Flicker မျဖစ္ဘူးဆိုမယ့္ အလင္းေလွ်ာ့လိုက္တဲ့အခါ ေႏွးေကြးတဲ့ ႀကိမ္ႏႈန္းေၾကာင့္ သာမန္မ်က္စိအျမင္နဲ႔တင္ သတိထားမိႏိုင္ပါတယ္။

Blue Light ဆိုတာ ဘာလဲ?

ေနာက္ Blue Light နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သိထားဖို႔က Light Spectrum ပါ။ Electromagnetic Spectrum လို႔လဲ ေခၚပါတယ္။ ေနေရာင္ျခည္ကလာတဲ့ Light Spectrum သို႔ White Light ထဲမွာ အျပာ၊ အစိမ္း၊ အဝါ ႏွင့္ အနီ စတဲ့အေရာင္ေတြ အဓိက ပါဝင္တာျဖစ္ၿပီး Luminous Intensity အရ အလင္းရဲ႕ Wavelength (nm) တိုေလ Energy မ်ားမ်ားပါဝင္ေလ ျဖစ္ပါတယ္။

Theorem of Light Spectrum

အေပၚက ပုံမွာ ျပထားတဲ့ Visible Light Spectrum မွာဆိုရင္ အနီေရာင္ ဘက္ျခမ္းမွာ ရွည္လ်ားတဲ့ Visible Light Wavelength ရွိၿပီး သူ႔ကို ေက်ာ္လြန္သြားရင္ေတာ့ အပူဓာတ္ အနည္းငယ္ပါ၀င္တဲ့ Invisible Infrared (IR) Range ထဲေရာက္သြားတာကို ေတြ႕ရမွာပါ။ ပုံရဲ႕ ဘယ္ဘက္ျခမ္းမွာဆိုရင္ေတာ့ Blue Light သို႔ Violet Blue Spectrum ကို ေတြ႕ရမွာပါ။ Light Spectrum Theory အရ လႈိင္းအလ်ား တိုေလ အလင္းရဲ႕စြမ္းအင္ မ်ားေလ ျဖစ္တာေၾကာင့္ Ultraviolet (UV) Rays ေတြဟာ လႈိင္းအလ်ားအတိုဆုံး ျဖစ္သလို Invisible Electromagnetic Rays ေတြထဲမွာလည္း စြမ္းအင္အမ်ားဆုံးလဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ၿပီး ေနေရာင္ျခည္မွာ (HEV – High Energy Visible Light) Blue Light အမ်ားဆုံး ပါ၀င္ၿပီး အျခား အေရာင္ေတြထက္ ပိုမို ပ်ံ႕ႏွံ႔လြယ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ကမာၻ႔ေလထုထဲ ေရာက္တာနဲ႔ ေရေငြ႕နဲ႔႐ိုက္ၿပီး အလင္းျပန္တဲ့အတြက္ ေကာင္းကင္ကို အျပာေရာင္လို႔ ျမင္ရတာပါ။ ဒါ့အျပင္ လူေတြရဲ႕ မ်က္လုံးဟာ ေနေရာင္ျခည္က လာတဲ့ UV Rays ေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္းရွိေပမယ့္ HEV-Blue Light ကိုေတာ့ အျပည့္၀ မကာကြယ္ႏိုင္ပါဘူး။ အဲ့ဒီ Blue Light ထုတ္ေနတဲ့အရာေတြထဲမွာ အျခား ဖုန္း၊ ကြန္ပ်ဴတာ၊ မီးေခ်ာင္းေတြနဲ႔ အျခား အလင္းလႊတ္ ပစၥည္းေတြလဲ ပါ၀င္ပါတယ္။

An iPhone 6 blue light comparison to various light sources

ဒါကေတာ့ iPhone 6 နဲ႔ အျခား အလင္းလႊတ္ Source မ်ား Blue Light မည္မွ် ပိုထုတ္လႊတ္တာကို ႏႈိင္းယွဥ္ ေဖာ္ျပထားတာပါ။ Blue Light ရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးေတြက တစ္ခ်က္တစ္ခ်က္ မူးေဝတမ်ိဳး၊ ေတာက္ပတဲ့ အလင္းေရာင္ေၾကာင့္ အျမင္အာ႐ုံ ေဝဝါးသြားတာ၊ မ်က္လုံးျပာသြားၿပီ ႐ုတ္တရက္ ဘာမွမျမင္ေတာ့တာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္ၿပီး အဆိုး႐ြားဆုံးက အျမင္အာ႐ုံ ပ်က္စီးေစတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲ့ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္သုံးေနတဲ့ Smartphone၊ Tablet နဲ႔ PC ေတြကေန ထုတ္လႊတ္ေနတဲ့ Blue Light ေတြကို Blue Screen Filter App ဒါမွမဟုတ္ Built-in ပါၿပီးသား Software ေတြနဲ႔ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ထားႏိုင္ပါတယ္။ Asus လို ကုမၸဏီက သူ႔ Laptop ေတြထဲမွာ Eye-care Technology ထည့္ထားေပးေပမယ့္ အဲ့ဒါဟာလည္း Software ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာျဖစ္လို႔ Blue Light Tone ေလွ်ာ့ခ်လိုက္တာနဲ႔ ႐ုပ္ပုံရဲ႕ Color အရည္အေသြး ေလ်ာ့ေက်သြားႏိုင္တဲ့ အားနည္းခ်က္ေတာ့ရွိပါေသးတယ္။

WIndows 10 Built-in blue light filter app

ဒါဆိုရင္ Laptop တစ္လုံးမွာ Display ပိုင္းက Performance ပိုင္းထက္ ပိုၿပီး အေရးႀကီးတယ္လို႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ သေဘာမတူတဲ့သူေတြလည္း ရွိမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္တကယ္ ဝယ္ယူတဲ့အခါက်ရင္ ဝယ္လာတဲ့ Laptop မွာ Graphics Card ေတြကေတာ့ လန္ထြက္ေနေပမယ့္ Display က ဂြမ္းေနလို႔ သုံးရတာအဆင္မေျပတဲ့ အခါက်ရင္ေတာ့ ေနာင္တရၾကပါလိမ့္မယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ Laptop Display ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္ Model က ေကာင္းတယ္၊ ဘယ္ Brand ကထုတ္တဲ့ ဟာကျဖင့္ ဘယ္လိုအားသာခ်က္ရွိေနတယ္ဆိုတာ ေသခ်ာမသိေသးတာလဲပါပါတယ္။

လက္ရွိ Laptop Display ေတြထဲမွာ ႐ုပ္ထြက္ေရာ Performance ပါ သိသိသာသာ ေကာင္းေနတာက Retina Macbook Pro ေတြပါ။ Notebookcheck.com မွာ ေျပာထားတဲ့ အတိုင္းစက္႐ုံကလာတဲ့ Uncalibrated Display မွာေတာင္ Color Reproduction ေကာင္းၿပီး ႐ုပ္ထြက္လည္း အေတာ္ Smooth ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ Retina Macbook Pro ေတြဟာ ဓာတ္ပုံသမား အႀကိဳက္ျဖစ္လို႔ ဓာတ္ပုံေတြကို စိတ္ႀကိဳက္ Edit လုပ္ႏိုင္ေအာင္ ျမင့္မားတဲ့ Resolution သုံးထားၿပီး ပန္းသီးက သူကိုယ္တိုင္ ႐ႊိင္းထားတဲ့ Color Profile ေတြပါ တစ္ခါတည္းထည့္ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး Appleက သူ႔ Retina Display ကို ဘယ္လို ႂကြားလုံးထုတ္ထားသလဲဆိုရင္ RGB sub-pixel တစ္ခုခ်င္းစီရဲ႕ Aperture က တစ္ျခား IPS Display မွာပါတဲ့ RGB sub-pixel ေတြထက္ ပိုက်ယ္တာေၾကာင့္ အလင္းလႊတ္အားေရာ Color ထြက္ပုံပါ အေတာ္ကြာျခားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Typical Panels inserted in different type of Mainstream Laptops

ေနာက္ၿပီး Gaming Laptop နဲ႔ပတ္သက္လို႔ သတိထားရမွာက Budget ကေန High End အထိ နဂါးတံဆိပ္နဲ႔ ႂကြေနတဲ့ Msi Gaming Series ေတြပါ။ Series ေတြအေနနဲ႔လည္း GL, GP, GE, GS နဲ႔ GT ဆိုၿပီး အမ်ိဳးမ်ိဳးထုတ္ထားလို႔ ေ႐ြးရတာခက္ပါတယ္။ Review ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာလည္း Msi GS နဲ႔ GT ကလႊဲလို႔ က်န္ Series ေတြမွာ သုံးထားတဲ့ Display ေတြက စိတ္ပ်က္စရာပါ။ Msi GL နဲ႔ GP Lineup ေတြမွာ ေစ်းေပါေပါရတဲ့ Bluish TN Panel ေတြသုံးထားၿပီး သူ႔ထက္ ၂ ဆေလာက္ တန္ဖိုးရွိေနတဲ့ Razer နဲ႔ Alien တို႔ကို ပုခုံးခ်င္း လိုက္ယွဥ္တိုက္ေနပါတယ္။

အဲ့ဒါတင္ မကေသးပါဘူး။ Laptop Gaming ေလာကကို စတင္ခဲ့တဲ့ Alienware Laptop ေတြမွာေတာင္ ညံ့ဖ်င္းလြန္းတဲ့ Display ေၾကာင့္ အခုဆိုရင္ Alienware 13 R3 မွာ OLED Panel နဲ႔ စိတ္ခ်မ္းခ်မ္းသာသာ ကစားလို႔ရေနပါၿပီ။ ေနာက္ GTX 970M လို High End Graphic ႀကီးထည့္ထားပါလ်က္ မြဲတဲတဲ ႐ုပ္ထြက္နဲ႔ ဘယ္လိုမွ Graphic Card ကိုမလိုက္ႏိုင္တဲ့  Razer Blade Pro 17.3 ရဲ႕ Display ေၾကာင့္ Negative Review ေသာက္ေသာက္လဲ ရခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ Razer ကုမၸဏီ ဟာ THX ကိုပါ ဝယ္ပစ္လိုက္ၿပီး အခုဆိုရင္ THX Certified Display နဲ႔ Razer ရဲ႕ Top Lined product ျဖစ္တဲ့ Razer Blade Pro ေတြဟာ အေကာင္းဆုံး Display ကိုပိုင္ဆိုင္ေနပါၿပီ။

ဒီေလာက္ဆိုရင္ Display ကလည္း Performance လိုပဲ အေရးႀကီးတာကို သိေလာက္ၿပီ ထင္ပါတယ္။ ေနာက္ဆိုရင္ Latptop ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ Smartphone ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ Tablet ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဝယ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ Display ပိုင္းကိုလည္း Performance လိုမ်ိဳး ဦးစားေပး ဝယ္ယူၾကဖို႔ အႀကံေပးလိုက္ရပါတယ္။

2B (Akhayar)
www.akhayar.com