ပလတ္စတစ္ – အလြယ္တကူသံုးလို႔ရတယ္ ၊ ပံုစံအရြယ္အစားအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔လာတယ္ ၊ ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အသံုးဝင္တယ္ ၊ ခိုင္ခံ့တယ္ ၊ တာရွည္ခံတယ္။ ပလတ္စတစ္က လူသားေတြအတြက္ အသံုးဝင္လြန္းတယ္ဆိုတာ သိၿပီးေနာက္ပိုင္း ၁၉၅ဝ ခုႏွစ္ေတြကေနစၿပီး လူေတြက ပလတ္စတစ္ကို ပ်မ္းမွ် ၈.၃ ဘီလီယံေလာက္ ထုတ္လုပ္ခဲ့ၿပီးၿပီျဖစ္တယ္။

သဘာဝတရားမွာ အေကာင္းနဲ႔အဆိုးဒြန္တြဲေနသလိုပဲ ပလတ္စတစ္မွာလည္း အေကာင္းေရာအဆိုးေရာရွိေနခဲ့တာကို သူ႔ရဲ႕ေဘးထြက္ဆုိးက်ိဳးေတြကို စၿပီးခံစားလာရတဲ့အခါမွ သိလာၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပလတ္စတစ္ရဲ႕ဆိုးက်ိဳးေတြကို သိလာတဲ့အခ်ိန္က သိပ္ကိုေနာက္က်ေနခဲ့ပါၿပီ။ ဘာလုိ႔လဲဆိုေတာ့ ပလတ္စတစ္ရဲ႕ဒဏ္ကို ကမာၻႀကီးေပၚမွာ ရွင္သန္ေနထိုင္ေနတဲ့ သက္ရွိသတၱဝါေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားခံစားေနရေနၿပီျဖစ္လုိ႔ပါ။ တစ္ေန႔ၾကရင္ ပလတ္စတစ္ဒဏ္ကို အလူးအလိမ့္ခံရတဲ့မ်ိဳးစိတ္ေတြထဲမွာ လူသားေတြလည္း အပါအဝင္ျဖစ္လာမွာပါ။

လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၇ဝ ေလာက္တည္းက ထုတ္လုပ္လာခဲ့တဲ့ ပလတ္စတစ္ေတြရဲ႕ ၇၉ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ကို ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ျဖစ္သလိုေတြ စြန္႔ပစ္လာခဲ့ၿပီး အဲဒီစြန္႔ပစ္ထားတဲ့ ၇၉ ရာခိုင္ႏႈန္းထဲမွာမွ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ကိုပဲ Recycle လုပ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ ဒီေတာ့ ကိုယ္ေတြေနတဲ့ကမာၻႀကီးမွာ ပလတ္စတစ္ေတြ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ရွိေနမလဲ။

ပလတ္စတစ္ေတြက ပတ္ဝန္းက်င္ကို ဘယ္လိုထိခိုက္ေနလဲ

ကမာၻေပၚမွာ ပလတ္စတစ္က ဒုကၡေပးတာအခံရဆံုးကေတာ့ ပင္လယ္ႀကီး ျဖစ္မယ္ထင္တယ္။ လူေတြက ပလတ္စတစ္အညစ္အေၾကးေတြကို ပင္လယ္ထဲကိုစြန္႔ပစ္တာမ်ားတယ္ေလ။ ႏွစ္တိုင္းႏွစ္တိုင္း တန္၈ မီလီယံ ေလာက္ ပင္လယ္ထဲကိုစြန္႔ပစ္ေနတာေၾကာင့္ သိပၸံပညာရွင္ေတြက ၂ဝ၅ဝ ခုႏွစ္ေလာက္ဆိုရင္ ပင္လယ္ထဲမွာ ငါးေတြကူးခတ္ေနတာထက္ ပလတ္စတစ္ေတြေဝ့ေနတာကပိုမ်ားမယ္လို႔ ေျပာထားပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က်ရင္ လူေတြဘာကိုစားၿပီး ဘယ္လိုရွင္သန္ၾကမလဲ။ အခုဆိုရင္ ပင္လယ္ထဲမွာ Microplastic Particles ေတြ ၅၁ ထရီလီယံ ေလာက္ရွိမယ္လို႔ ယူဆထားၾကတယ္။ အဲဒီပမာဏက Galaxy ထဲမွာရွိတဲ့ ၾကယ္ေတြရဲ႕ပမာဏထက္ အဆ ၅ဝဝ မ်ားပါတယ္။

ပင္လယ္ထဲကို စြန္႔ပစ္တာေၾကာင့္ ဘယ္သူေတြထိခိုက္သလဲ

ပင္လယ္ထဲမွာေရာက္ေနတဲ့ ပလတ္စတစ္ေတြက ေရေနသတၱဝါေတြအတြက္ေတာ့ သေရစာလိုပါပဲ။ ပင္လယ္လိပ္ ေတြအတြက္ ေရထဲမွာရွိေနတဲ့ ပလတ္စတစ္အိပ္ေတြက Jellyfish ေတြနဲ႔တူပါတယ္။ စင္ေရာ္ငွက္ ေတြအတြက္ ေရေပၚမွာေပါေလာေပၚေနတဲ့ ပလတ္စတစ္ေတြက စားခ်င္စရာမုန္႔ေလးလိုပဲ။ ငါးေျပမေလး (Baby Perch) ေတြအတြက္ကေတာ့ သူတို႔စားေနက် Plankton အေကာင္ေလးေတြထက္ ပလတ္စတစ္ေတြက ပိုစားလို႔ေကာင္းမယ့္ပံုေပၚေနတယ္။

ပလတ္စတစ္ဆိုတာ အစာေျခဖ်က္လို႔မရတဲ့ အဆိပ္ျဖစ္ေစတဲ့အရာပါ။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာသြားရင္ေတာင္ မေဆြးေျမ့ႏိုင္တဲ့ ဒီပလတ္စတစ္ေတြကို အစားအစာမွတ္ၿပီးစားေနတဲ့ ေရေနသတၱဝါေလးေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးကဘယ္ေလာက္ေတာင္ထိခိုက္ေနမလဲ စဥ္းစားမိၾကလား။ ေလာေလာဆယ္အထိေတာ့ ပင္လယ္သမုဒၵရာထဲကို စြန္႔ပစ္တဲ့အညစ္အေၾကးေတြက သတၱဝါမ်ိဳးစိတ္ ၆ဝဝ ေလာက္ကို အႏၱရာယ္ျပဳၿပီးေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆိုရင္ ကမာၻႀကီးမွာ အသက္ရွင္ေနတဲ့မ်ိဳးစိတ္ေတြ မ်ိဳးသုဥ္း/တံုးသြားတဲ့အထိ ပလတ္စတစ္ရဲ႕အႏၱရာယ္က ႀကီးမားလြန္းတယ္ဆိုတာကို ဒီအခ်က္အလက္ေတြကေန သတိထားမိေလာက္မွာပါ။

ပင္လယ္မွာရွင္သန္က်က္စားေနတဲ့သတၱဝါေတြ ေသၾကေနတာက လူသားေတြအတြက္လညး္ အဆင္မေျပပါဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ လူသားေတြကလည္း ေရေနသတၱဝါေတြကို စားေသာက္ၿပီးရွင္သန္ေနတာကိုး။ ေသးငယ္လြန္းတဲ့ ပလတ္စတစ္အစအနေတြက ငါးေတြနဲ႔တျခားတိရိစာၦန္ေတြရဲ႕ ဝမ္းဗိုက္ကေနတဆင့္ သူတို႔ရဲ႕အေရျပားေတြအသားေတြထိ ျဖတ္ၿပီးသြားေနတာမို႔လို႔ ကိုယ္ေတြကိုယ္တိုင္လည္း ပလတ္စတစ္ေတြ အနည္းနဲ႔အမ်ားေတာ့စားမိေနပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ တျခားတိရိစာၦန္ေတြကို ဒုကၡေပးၿပီးေနၿပီျဖစ္တဲ့ ပလတ္စတစ္ေတြက လူသားေတြရဲ႕တစ္ရွဴးေတြထဲကို ဘယ္အခ်ိန္မွာဝင္ေရာက္လာမယ္ဆိုတာ မသိႏိုင္ပါဘူး။

ပင္လယ္ႀကီးကို ဒုကၡေပးၿပီးတာနဲ႔ ပလတ္စတစ္ကရပ္သြားၿပီလို႔ထင္လား

ပလတ္စတစ္ကို စြန္႔ပစ္တဲ့ေနရာက ပင္လယ္တစ္ခုထဲမဟုတ္ဘူးဆိုတာကို အားလံုးသိၾကမွာပါ။ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ ပလတ္စတစ္ကို ေျမတြင္းတူးၿပီးျမွဳပ္တာေတြ ၊ မီးရႈိ႕ဖ်က္ဆီးတာေတြလုပ္ၾကတယ္။ ဒါတင္မကေသးဘူး စည္းကမ္းမေစာင့္ထိန္းတဲ့သူေတြဆိုရင္ ပလတ္စတစ္ကို လမ္းေတြ ၊ ေရေျမာင္းေတြမွာ ျဖစ္သလိုစည္းမရွိကမ္းမရွိ ပစ္လိုက္ၾကတယ္။ ဒီလိုစြန္႔ပစ္လိုက္တဲ့ ပလတ္စတစ္ေတြက အခ်ိန္ၾကာလို႔ေဆြးေျမ့မသြားတာကေန ျပႆနာကစျဖစ္တာပါ။ ပ်က္စီးသြားရမယ့္အစား ေျမဆီလႊာထဲကိုစိမ့္ဝင္ၿပီးတည္ရွိေနတဲ့ ဒီပလတ္စတစ္ေတြက အပင္ေတြရွင္သန္ႀကီးထြားမယ့္ လမ္းေတြကိုပိတ္ဆို႔ထားပါတယ္။ ေျမဆီလႊာထဲမွာ ပလတ္စတစ္ေတြပဲရွိေနရင္ သစ္ပင္ရဲ႕အျမစ္ေတြက ဘယ္လိုဆက္ၿပီးႀကီးထြားမွာလဲ။

အားလံုးၿခံဳၿပီးေျပာရရင္ ပလတ္စတစ္ေၾကာင့္ ပင္လယ္ေရညစ္ညမ္းတယ္။ ေရေနသတၱဝါေတြေသေၾကပ်က္စီးရတယ္။ ကုန္းေျမမွာလည္း ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြျဖစ္တယ္။ Food Chain ထဲမွာရွိေနတဲ့ လူသားေတြအတြက္လည္း အႏၱရာယ္ရွိတယ္။ Balance ျဖစ္မွ ကမာၻေျမႀကီးလည္း ရွင္သန္ႏိုင္မွာျဖစ္ေပမယ့္ ပလတ္စတစ္ေၾကာင့္ Balance ျဖစ္ေနတာေတြ တျဖည္းျဖည္းယိမ္းယိုင္လာႏိုင္တယ္။ ေနာက္ထပ္ႏွစ္အနည္းငယ္ၾကာရင္ ပလတ္စတစ္က သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္အပါအဝင္ ကမာၻေျမႀကီးကိုပါ ဘယ္ေလာက္ေျပာင္းလဲပစ္ႏိုင္မလဲဆိုတာ ေတြးေတာင္မေတြးဝံ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အခုတည္းက ဒီပလတ္စတစ္ေတြသံုးစြဲေနတာကို ေလ်ာ့ခ်ၿပီး ဒီျပႆနာကိုေျဖရွင္းဖို႔ တစ္ဖက္တစ္လမ္းက ပါဝင္ကူညီေပးေစခ်င္တယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ခ်စ္ရင္ ကိုယ္ေနတဲ့ကမာၻေျမႀကီးနာက်င္ေနတာကို လက္ပိုက္ၾကည့္မေနၾကပါနဲ႔လို႔ တိုက္တြန္းရင္း ဒီေဆာင္းပါးေလးကို ဒီေနရာမွာပဲရပ္လိုက္ပါတယ္။

Photo Credit

Source: Independent, Forbes, National Geographic

Piki (Akhayar)

www.akhayar.com