စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း၊ စိတ္က်ေရာဂါျဖစ္ျခင္းဆိုတာဟာ တုိးတက္လာတဲ့၊ ဖိစီးမႈမ်ားလာတဲ့ ေခတ္ၾကီးမွာ လူအေတာ္မ်ားမ်ား ေတြ႔ၾကံဳေနရပါတယ္။ စိတ္ဓာတ္က်ျပီဆုိရင္ ျပန္လည္ထူေထာင္ဖို႔ အေၾကာင္းရင္းရွာရတာ ခက္ခဲျပီး လူအမ်ားသိၾကတဲ့ Depression ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကေတာ့ စိတ္ဒဏ္ရာေတြ၊ ပူေဆြးမႈေတြ၊ ေငြေၾကးျပႆနာေတြနဲ႔ အလုပ္လက္မဲ့ ျဖစ္တာေတြေၾကာင့္လို႔ သိၾကျပီး တခ်ိဳ႕က်ေတာ့လည္း အဲဒီအခ်က္ေတြမျဖစ္ဘဲ စိတ္ဓာတ္က်ေနတာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ဒါေတြဟာ ဘာေၾကာင့္ပါလဲ၊ အေပၚက အခ်က္ေတြလို လူေတြ သိပ္မသိတဲ့ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမႈ ျဖစ္ေစတဲ့ ဒီအခ်က္ေလးေတြလည္း ရွိပါေသးတယ္တဲ့။

ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းေၾကာင့္

စိတ္ညစ္၊ စိတ္ရႈပ္ေနတုန္း ေဆးလိပ္ေလး တစ္ဖြာ ႏွစ္ဖြာ ေကာက္ဖြာလုိက္ရင္ စိတ္ေျပသြားသလို ရွိေပမယ့္ တကယ္တမ္းေတာ့ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမႈဟာ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းနဲ႔ ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ေဆးလိပ္ကို စြဲလမ္းမႈဟာ မူးယစ္ေဆးဝါးတစ္ခုခုကို စြဲလမ္းမႈနဲ႔ အလားတူျပီး ေဆးလိပ္ေလး ျဖတ္လိုက္တာနဲ႔ Brain Chemicals ေတြ ျပန္ျပီး ဟန္ခ်က္ညီေစမွာပါ။

Thyroid ေရာဂါေၾကာင့္

လည္မ်ိဳအေရွ႕ပိုင္းမွာ ရွိတဲ့ သိုင္းရြိဳက္အက်ိတ္ဟာ လံုေလာက္တဲ့ သိုင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းကို မထုတ္ေပးႏုိင္ဘဲ Hypothyroidism လို႔ ေခၚတဲ့ လကၡဏာ ျဖစ္ျပီဆုိရင္ ဒါဟာလည္း Depression ျဖစ္ေစတဲ့ လကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုပါပဲ။ ဒီေဟာ္မုန္းဟာ Neurotransmitter အေနနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ျပီး Serotonin Levels ကိုလည္း ထိန္းညွိေပးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမႈျဖစ္မယ္၊ တျပိဳင္တည္းမွာ ဝမ္းခ်ဳပ္တာနဲ႔ ခဏခဏဖ်ားတတ္မယ္ဆုိရင္ Thyroid Test စစ္ၾကည့္သင့္ပါျပီ။

အိပ္ေရးမမွန္တာေတြေၾကာင့္

အိပ္ေရးမဝျခင္းဟာလည္း စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမႈကို ဦးတည္ေစျပီး “အိပ္ေရးဝဝမအိပ္ရင္ ဦးေႏွာက္ဆဲလ္ေတြကို ျဖည့္တင္းဖို႔ အခ်ိန္မရဘဲ ဦးေနွာက္ရဲ႕ Function ေတြဟာ ေကာင္းေကာင္းအလုပ္မလုပ္ဘဲ ရပ္တန္႔ႏုိင္ျပီး စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမႈကို ဦးတည္သြားေစႏုိင္ပါတယ္” လို႔ ‘The Power of Rest’ ရဲ႕ စာေရးသူ Dr. Matthew Edlund က ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

Facebook အလြန္အမင္းသံုးစြဲတာေၾကာင့္

Social-Networking Sites ေတြနဲ႔ Chat Box ေတြမွာ အခ်ိန္ေတြ အရမ္းျဖဳန္းမိေနျပီလား။ ဒီအခ်က္ဟာ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြနဲ႔ ကေလးသူငယ္ေတြဆီမွာ Depression ျဖစ္ေစမႈနဲ႔ ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ Internet စြဲလမ္းသူေတြဟာ တကယ့္ဘဝက လူသားေတြရဲ႕ တံု႔ျပန္မႈမွာ ရုန္းကန္ရင္ဆုိင္ေနရျပီး အဆင္မေျပတာမ်ားတဲ့အခါ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈလည္း နည္းလာၾကျပီး ကမာၻၾကီးကို လက္ေတြ႔မဆန္တဲ့ ရႈေထာင့္ကေန ၾကည့္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒါကို ‘Facebook Depression’ လို႔ေတာင္ တခ်ိဳ႕ ပညာရွင္ေတြက ေခၚၾကပါတယ္။

၂၀၁၀ ခုႏွစ္က လုပ္ခဲ့တဲ့ သုေတသနတစ္ခုမွာ အသက္ ၁၆ ႏွစ္ကေန ၅၁ႏွစ္အတြင္း ၁.၂% ဟာ Online ကို လြန္လြန္က်ဴးက်ဴးသံုးစြဲေနျပီး သူတို႔ဟာ Depression ျဖစ္ဖို႔ ႏႈန္းလည္း ျမင့္မားေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ပညာရွင္ေတြ သိပ္မရွင္းတဲ့ တစ္ခ်က္ကေတာ့ Internet သံုးတာမ်ားလို႔ Depression ျဖစ္တာလား၊ Depression ျဖစ္ေနမႈက အင္တာနက္အလြန္အကၽြံသံုးေစတာလားဆုိတာပါ။

TV Show တစ္ခုခု ဒါမွမဟုတ္ Series တစ္ခုခု ျပီးဆံုးသြားတာေၾကာင့္

ဒါေလးက ဘာမွမဟုတ္ဘူးလို႔ ထင္ရေပမယ့္ ကိုယ္အရူးအမူးၾကည့္ရ၊ ၾကိဳက္ရတဲ့ TV Show တစ္ခု ျပီးသြားတာမ်ိဳး ျဖစ္ရင္လည္း စိတ္ဓာတ္က်မႈျဖစ္တတ္ပါတယ္တဲ့။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တုန္းက ဆုိရင္ Avatar Fans ေတြဟာ စိတ္ဓာတ္က်တာေတြနဲ႔ သတ္ေသတဲ့အထိ ျဖစ္ခဲ့ဖူးပါတယ္၊ ဒီလုိ အျဖစ္မ်ိဳးကို Harry Potter ဇာတ္ကားေတြရဲ႕ Final Installments အျပီးမွာလည္း ၾကံဳေတြ႔ခဲ့ၾကဖူးပါတယ္။

ကိုယ္ေနထိုင္တဲ့ေနရာေပၚ မူတည္တာ

သုေတသနျပဳလုပ္ခ်က္ေတြအရ ျမိဳ႕မွာ ေနထိုင္တဲ့သူေတြဟာ ေက်းလက္ဧရိယာမွာ ေနတဲ့သူေတြထက္ စိတ္ညစ္ညဴးႏႈန္း ၃၉% ပိုမို မ်ားျပားပါတယ္။ ၂၀၁၁ ခုနွစ္က ျပဳလုပ္တဲ့ သုေတသနျပဳမႈေတြအရ ျမိဳ႕ေနလူတန္းစားေတြဟာ Stress ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ပိုျပီး ဦးေႏွာက္ကို အလုပ္ေပးရပါတယ္ဆိုတာပါပဲ။

ေရြးခ်ယ္စရာမ်ားလြန္းတာေၾကာင့္

မနက္စာေရြးခ်ယ္မႈကေန အိမ္သံုးပစၥည္းေတြ ဘယ္တံဆိပ္ေတြ ဝယ္ရမလဲလို႔ အျမဲေရြးခ်ယ္ေနရရင္ ေခါင္းရႈပ္ျပီး စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမႈကို ဦးတည္ေစတယ္ဆိုတာ သင္သိပါသလား။ တခ်ိဳ႕ေတြက ကိုယ့္လိုအပ္ခ်က္နဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ ပစၥညး္ေတြ႔ရင္ တစ္ခါတည္းတန္းဝယ္ျပီး ျပႆနာမရွိေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ေတြက်ေတာ့လည္း Review ေတြ လိုက္ဖတ္ရ၊ ေစ်းခ်ိန္ရနဲ႔ ေခါင္းကိုက္ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပိုျပီး ျပီးျပည့္စံုမႈကို လိုခ်င္သူေတြ၊ အရမး္ဂ်ီးမ်ားလြန္းသူေတြဟာ Depression ကို ဦးတည္တတ္ပါတယ္။

ေမြးခ်င္းေမာင္ႏွမေတြနဲ႔ ဆိုးရြားတဲ့ ဆက္ဆံေရးရွိတာေၾကာင့္

အေမရိကန္စိတ္ပညာဆုိင္ရာဂ်ာနယ္တစ္ခုက ရွာေဖြေတြ႔ရွိတာကေတာ့ အသက္ ၂၀ မတုိင္ခင္မွာ ကိုယ့္ရဲ႕ ေမြးခ်င္းေမာင္ႏွမေတြနဲ႔ ဆိုးရြားတဲ့ ဆက္ဆံေရးရွိရင္ အသက္ၾကီးလာတဲ့အခါမွာ Depression ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ပဲ ကေလးေတြကို ငယ္ရြယ္စဥ္မွာ သူတို႔ရဲ႕ လူမႈဆက္ဆံေရးကို တုိးတက္ေအာင္ ကူညီေပးႏိုင္ရင္ အရြယ္ေရာက္လာတဲ့အခါမွာ Depression ျဖစ္ႏႈန္းေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္။

သားဆက္ျခားေဆးေတြ သံုးစြဲတာေၾကာင့္

ေဆးဝါးေတြမွာ သူ႔ဟာနဲ႔သူ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြရွိသလို သားဆက္ျခားေဆးေတြ သုံးစြဲမႈမွာလည္း ရွိပါတယ္။ ဒီလို သံုးစြဲတဲ့ အမ်ိဳးသမီးတိုင္းမွာ ျဖစ္တာ မဟုတ္ေပမယ့္ ျဖစ္ႏုိ္င္စြမ္းပိုျမင့္တာကိုေတာ့ ေတြ႔ရွိရပါတယ္။

www.akhayar.com

Source : www.health.com