[Zawgyi]

ဒီေန႔ဟာ ကုလသမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးသန္႔ရဲ႕ ေမြးေန႔ျဖစ္ပါတယ္

ဒီေန႔ဟာ ျမန္မာ့ဂုဏ္ေဆာင္ ကုလသမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးသန္႔သာ သက္ရွိထင္ရွား ရွိေနဦးမယ္ဆိုရင္ အသက္ (၁၁၀) ျပည့္ ေမြးေန႔ျဖစ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကမာၻမွာ ျမန္မာေဟ့လို႔ ေျပာလိုက္ရင္ ေျမပံုေထာက္ျပလို႔ မသိတဲ့သူေတြေတာင္ “ကုလသမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ဦးသန္႔က တို႔ႏိုင္ငံကေလ”ဆိုရင္ သိၾကတာ မ်ားပါတယ္။

 

ဦးသန္႔အေၾကာင္း

ဦးသန႔္အေၾကာင္း သိတဲ့သူေတြ အမ်ားႀကီးရွိသလို မသိေသးတဲ့သူေတြအတြက္လည္း နည္းနည္းေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ ဦးသန္႔ကို ဧရာဝတီတိုင္း၊ ပန္းတေနာ္ၿမိဳ႕မွာ ၁၉၀၉ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၂၂ ရက္ေန႔မွာ ေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္။ ပန္းတေနာ္အမ်ိဳးသားအထက္တန္းေက်ာင္းနဲ႔ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္မွာ ပညာသင္ၾကားခဲ့ပါတယ္။

၁၉၂၇ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားေလး ဦးသန္႔

၁၉၂၇ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားေလး ဦးသန္႔

ဦးသန္႔ရဲ႕ ဖခင္ ဦးဖိုးႏွစ္ဟာ ကာလကတၱားၿမိဳ႕မွာ ပညာသင္ယူခဲ့ၿပီးေတာ့ ပန္းတေနာ္ၿမိဳ႕မွာ အဂၤလိပ္လို ေကာင္းေကာင္းေျပာဆိုႏိုင္တဲ့ တစ္ဦးတည္းေသာ လူျဖစ္ၿပီး သားေတြကို ဘြဲ႔တစ္ခုေလာက္ေတာ့ ရေစခ်င္ခဲ့သူပါ။ ဦးဖိုးႏွစ္ဟာ အေမရိကန္နဲ႔ ၿဗိတိသွ်စာအုပ္ေတြကိုလည္း ကိုယ္ပိုင္စာၾကည့္တိုက္ငယ္အေနနဲ႔ စုေဆာင္းထားၿပီး သားေတြကို စာဖတ္ျခင္းအေလ့ကို ပ်ိဳးေထာင္ေပးခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။ ေျပာရရင္ေတာ့ ဦးသန္႔ဟာ ငယ္ငယ္တညး္က မ်ိဳးေစ့မွန္လို႔ အပင္သန္ခဲ့တယ္ဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးသန္႔ရဲ႕ မိသားစု

ဦးသန္႔ရဲ႕ မိသားစု

ဦးသန္႔ရဲ႕ ငယ္ဘဝအိပ္မက္ကေတာ့ စာေရးဆရာတစ္ေယာက္ျဖစ္ခ်င္ခဲ့တာ ျဖစ္ၿပီး ဦးသန္႔ အသက္ ၁၄ ႏွစ္အရြယ္မွာေတာ့ ဖခင္ဦးဖိုးႏွစ္ ကြယ္လြန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီမွာတင္ သားအႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ ဦးသန္႔အေပၚ မိသားစုတာဝန္ေတြ က်လာၿပီး ေလးႏွစ္တက္ရမယ့္ ဘြဲ႕ဒီဂရီအစား ႏွစ္ႏွစ္တက္ရမယ့္ သင္ၾကားေရး Certificate ကိုပဲ ေရြးခ်ယ္ခဲ့ပါတယ္။  ၁၉၃၁ ခုႏွစ္ အသက္ ၂၅ ႏွစ္အရြယ္မွာေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာဆရာျဖစ္စာေမးပြဲမွာ တစ္ႏိုင္ငံလံုးပထမခ်ိတ္ၿပီး ပန္းတေနာ္အမ်ိဳးသား အထက္တန္းေက်ာင္းရဲ႕ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီး ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ သူ႔အေပၚ လႊမ္းမိုးတဲ့သူေတြကေတာ့ ၿဗိတိသွ်ေလဘာပါတီႏိုင္ငံေရးသမား နာမည္ေက်ာ္ Sir Stafford Cripps ၊ ဆြန္ယက္ဆင္နဲ႔  ဂႏၵီတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

Sir Stafford Cripps

ဦးသန္႔ဟာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးႏုျဖစ္လာမယ့္ ကိုႏုနဲ႔ တကၠသိုလ္မွာ ခင္မင္ရင္းႏွီးခဲ့တဲ့အတြက္ ဦးႏုဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာတဲ့အခါ ဦးသန္႔ကို ျပန္ၾကားေရးဌာနအတြင္းေရးမႈးအေနနဲ႔ ခန္႔အပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဦးသန္႔ဟာ ကရင္ေသာင္းက်န္းသူစခန္းေတြဆီ အေရာက္သြားၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္လည္း ေဆြးေႏြးခဲ့သူ ျဖစ္ပါေသးတယ္။ ေဆြးေႏြးမႈ ပ်က္ျပားသြားတဲ့အခါ ေသာင္းက်န္းသူေတြဟာ ဦးသန္႔ရဲ႕ အိမ္အပါအဝင္ ပန္းတေနာ္တစ္ၿမိဳ႕လံုးကို မီးတင္႐ွိဳ႕ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဦးသန္႔ဟာ ၁၉၅၁ ခုႏွစ္ကေန ၁၉၅၇ ခုႏွစ္အထိ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ရဲ႕ အတြင္းေရးမႈးအေနနဲ႔ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ၿပီး ဦးႏုအတြက္ မိန္႔ခြန္းေတြ ေရးသားေပးသူ၊ ႏိုင္ငံျခားခရီးေတြကို စီစဥ္ေပးသူနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားသားေတြကို ေတြ႕ဆံုရာမွာ ေတာက္ေလွ်ာက္ကူညီခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးသန္႔နဲ႔ ဦးႏု

ဦးသန္႔နဲ႔ ဦးႏု

ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ဦးသန္႔နဲ႔ ဥိီးႏုတို႔ မသင့္မျမတ္ျဖစ္ၾကလို႔ ၁၉၅၇ ခုႏွစ္မွာ ဦးသန္႔ကို ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ျမန္မာသံအမတ္ႀကီးအျဖစ္နဲ႔ ခန္႔အပ္ၿပီး အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ နယူးေယာက္ၿမိဳ႕ကို ေစလႊတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဦးသန္႔ဟာ ျမန္မာအစိုးရက ေပးအပ္ခ်ီးႁမွင့္တဲ့ မဟာသေရစည္သူဘြဲ႕ကိုလည္း ရရွိခဲ့ပါတယ္။

ကုလသမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ဘဝ

စက္တင္ဘာလ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ကုလသမဂၢရဲ႕ ဒုတိယေျမာက္အေထြေထြအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ ဒက္ဟမ္းမားရႈိး ေလယာဥ္ပ်က္က်ၿပီးေသဆံုးခဲ့တဲ့အခါ ဒက္ဟမ္းမားရိႈးရဲ႕က်န္ရွိသက္တမ္းကို ထမ္းေဆာင္ဖို႔အတြက္ ကုလသမဂၢဟာ အပူတျပင္းရွာေဖြရပါေတာ့တယ္။ ဒီေနရာမွာ အင္အားႀကီးႏွစ္ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံနဲ႔ ဆိုဗီယက္ႏိုင္ငံတို႔ဟာ တျခားအဖြဲ႔ဝင္ေတြ အဆိုျပဳလာတဲ့သူေတြကို သေဘာတူညီမႈမရဘဲ ႏိုင္ငံငယ္ေလးကလည္း ျဖစ္၊ ဘက္မလိုက္လႈပ္ရွားမႈကို ေမြးဖြားေပးခဲ့တဲ့ သူေတြထဲမွာလည္း ပါဝင္ခဲ့တဲ့ ဦးသန္႔ကို ၁၉၆၁ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ ၃ ရက္ေန႔မွာ ယာယီအေထြေထြအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္အျဖစ္ ခန္႔အပ္ခဲ့ပါတယ္။

၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ ၃၀ ရက္ေန႔မွာေတာ့ အေထြေထြညီလာခံကေန ကုလသမဂၢတတိယေျမာက္အေထြေထြအတြင္းေရမႈးခ်ဳပ္အေနနဲ႔ ခန္႔အပ္ခဲ့ပါေတာ့တယ္။ အာရွသားထဲကေန ပထမဆံုး ကုလအေထြေထြအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ျဖစ္လာသူျဖစ္ၿပီး သူ႔ရဲ႕ ပထမသက္တမ္းမွာေတာ့ က်ဴးဘားဒံုးပ်ံျပႆနာကို ပါဝင္ေစ့စပ္ေပးႏိုင္မႈနဲ႔ ကြန္ဂိုျပည္တြင္းစစ္ ၿပီးဆံုးေစခဲ့မႈတို႔ေၾကာင့္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းခံခဲ့ရပါတယ္။ ဦးသန္႔က ေျပာခဲ့တာေတာ့ သူဟာကမာၻ႔စူပါပါဝါႏိုင္ငံေတြၾကားက တင္းမာမႈေတြကို ေျဖေလွ်ာ့ေပးခ်င္ခဲ့ပါတယ္တဲ့။

ဦးသန္႔ဟာ ကုလသမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ဒုတိယသက္တမ္းကိုေတာ့ လံုျခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ တညီတၫြတ္တည္းေထာက္ခံမႈနဲ႔ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၂ ရက္ေန႔မွာ ထပ္မံခန္႔အပ္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဦးသန္႔ရဲ႕ ဒုတိယသက္တမ္းမွာေတာ့ အာရပ္-အစၥေရး ၆ ရက္စစ္ပြဲ၊ ပရာ့ဂ္ေႏြဦးေတာ္လွန္ေရးနဲ႔ အိႏိၵယပါကစၥတန္စစ္ပြဲစတာေတြကို ေျဖရွင္းခဲ့ရပါတယ္။

ဦးသန္႔နဲ႔ အိႏိၵယဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ပန္ဒစ္ေန႐ူး

ဦးသန္႔နဲ႔ အိႏိၵယဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ပန္ဒစ္ေန႐ူး

ဦးသန္႔နဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

ဦးသန္႔နဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

ဦးသန္႔နဲ႔ စင္ကာပူဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း လီကြမ္ယူ

ဦးသန္႔နဲ႔ စင္ကာပူဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း လီကြမ္ယူ

ဦးသန္႔နဲ႔ အေမရိကန္သမၼတေဟာင္း ဂၽြန္အက္ဖ္ကေနဒီ

ဦးသန္႔နဲ႔ အေမရိကန္သမၼတေဟာင္း ဂၽြန္အက္ဖ္ကေနဒီ

က်ဴးဘားေခါင္းေဆာင္ ဖီဒယ္ကတ္စထ႐ိုနဲ႔ ဦးသန္႔

က်ဴးဘားေခါင္းေဆာင္ ဖီဒယ္ကတ္စထ႐ိုနဲ႔ ဦးသန္႔

ဦးသန္႔ဟာ အသားအေရာင္ခြဲျခားမႈကို အျပင္းအထန္ဆန္႔က်င္သူျဖစ္ၿပီး တျခားအခ်က္အေနနဲ႔ကေတာ့ UFO ေတြကို စိတ္ဝင္တစားေလ့လာခဲ့တဲ့သူလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုဝင္ဘာလ ၃၀ ရက္ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္ကေနၿပီး  ၁၉၇၁ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ အထိ ဆယ္ႏွစ္တိုင္ ကုလသမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္အေနနဲ႔ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူျဖစ္ၿပီး တတိယသက္တမ္းကို ဘယ္အေၾကာင္းနဲ႔မွ ဆက္လက္ထမ္းေဆာင္မယ့္သူမဟုတ္ေၾကာင္း ယတိျပတ္ျငင္းဆိုခဲ့သူလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးသန္႔အေရးအခင္း

ဦးသန္႔ဟာ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ ၂၅ ရက္ အသက္ ၆၅ ႏွစ္အရြယ္မွာေတာ့ နယူးေယာက္ၿမိဳ႕မွာ အဆုတ္ကင္ဆာနဲ႔ကြယ္လြန္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဝမ္းနည္းစရာေကာင္းတာတစ္ခုက ဦးသန္႔ရဲ႕ ႐ုပ္အေလာင္းကို ျမန္မာႏိုင္ငံကို ျပန္သယ္လာခဲ့ေပမယ့္ အဲဒီတုန္းက ျမန္မာအစိုးရဟာ ျပည္တြင္းႏိုင္ငံေရးအေျခအေနေၾကာင့္ ဦးသန္႔႐ုပ္အေလာင္းကို ဘယ္လို အခမ္းအနားနဲ႔မွ မႀကိဳ၊  ဂုဏ္ျပသၿဂိဳ္ဟ္မႈေတာင္ မလုပ္ခဲ့ဘဲ သာမန္ႁမွဳပ္ႏံွသၿဂိဳၤဟ္ပစ္ေစခဲ့တာပါပဲ။ ဦးသန္႔ရဲ႕ ႐ုပ္အေလာင္းေခါင္းတလားရန္ကုန္ေလဆိပ္ကို ဆိုက္ေရာက္လာတာေတာင္မွ အဆင့္ျမင့္အရာရွိတစ္ေယာက္တေလမွ လာေရာက္ႀကိဳဆိုျခင္းမရွိခဲ့ဘူးလို႔ သိရပါတယ္။

ဦးသန္႔ရဲ႕ ႐ုပ္အေလာင္းကို အမ်ားျပည္သူ ေနာက္ဆံုးဂါရဝျပဳႏိုင္ဖို႔ ရန္ကုန္ျမဳိ႕ က်ိဳကၠဆံကြင္းမွာ ျပသထားတဲ့အခ်ိန္မွာ လူေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာဟာ ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ ဂါရဝျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၾကံေတာသုသာန္မွာ ႁမွႈပ္ႏွံဖို႔ သေဘာမတူတဲ့ ေက်ာင္းသားမ်ားဟာ ဦးသန္႔ရဲ႕ အေလာင္းကို လုယူသြားၿပီး ရန္ကုန္တကၠသိ္ုလ္ေက်ာင္းသားသမဂၢေနရာေဟာင္းမွာ ႁမွဳပ္ႏွံသၿဂိဳၤဟ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႔မွာေတာ့ အစိုးရစစ္တပ္ဟာ ေက်ာင္းဝင္းကို ဝင္စီးနင္းၿပီး ဦးသန္႔႐ုပ္အေလာင္းကို ျပန္လည္ယူေဆာင္သြားကာ ေရႊတိဂံုေစတီေတာ္ ေျခရင္းမွာ ႁမွဳပ္ႏွံခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို တရၾကမ္းဝင္ေရာက္လုယူမႈေၾကာင့္ ေက်ာင္းသားနဲ႔ ျပည္သူေတြ အံုႂကြမႈျဖစ္ခဲ့ၿပီး ဦးသန္႔အေရးအခင္းလို႔ လူေတြသိတဲ့ အေရးအခင္းျဖစ္ပြားခဲ့ရပါတယ္။

ဦးသန္႔ကို ဂုဏ္ျပဳမႈမ်ားနဲ႔ ဦးသန္႔ရရွိခဲ့တဲ့ ဆုတံဆိပ္မ်ား

နယူးေယာက္ ကုလသမဂၢဌာနခ်ဳပ္အနီးမွာရွိတဲ့ ျမစ္ထဲက ကၽြန္းငယ္ေလးကို ဦးသန္႔ကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့အေနနဲ႔ ဦးသန္႔ကၽြန္းလို႔ နာမည္ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ၊ တိုက်ိဳၿမိဳ႕၊ United Nations University က အဓိကကြန္ဖရင့္ခန္းမႀကီးကို ဦးသန္႔အမည္နဲ႔ မွည့္ေခၚထားတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ မေလးရွားႏိုင္ငံ ၿမိဳ႕ေတာ္ ကြာလာလမ္ပူက လမ္းတစ္လမ္းကိုလည္း  Jalan U Thant (ဦးသန္႔လမ္း) လို႔ ဂုဏ္ျပဳေခၚတြင္ခဲ့သလို တျခားဂုဏ္ျပဳမႈေတြလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဦးသန္႔ဟာ ဆုေတြ၊ ဂုဏ္ျပဳမႈေတြကို ေယဘူယ်အေနနဲ႔ လက္ခံဖို႔ ဝန္ေလးသူျဖစ္ၿပီး ဦးႏုက ႏိုင္ငံရဲ႕ ဒုတိယအျမင့္ဆံုး ဂုဏ္ထူးေဆာင္ဆုေပးအပ္တုန္းကလည္း ျငင္းပယ္ခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Jawaharlal Nehru Award ကို ၁၉၆၅ ခုႏွစ္နဲ႔ ဂႏၵီၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုကိုေတာ့ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္မွာ လက္ခံခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလမွာေတာ့ ရန္ကုန္မွာ ရွိတဲ့ ဦးသန္႔ရဲ႕ အိမ္ကို ဦးသန္႔အမွတ္တရလက္ရာပစၥည္းေတြနဲ႔ ျပတိုက္အျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းခဲ့ပါတယ္။

ကြယ္လြန္ခဲ့တာ ၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီျဖစ္ေပမယ့္ သမိုင္းစာမ်က္ႏွာတစ္ခုကို ေရးထိုးႏိုင္ခဲ့တဲ့ ဦးသန္႔ရဲ႕လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဟာ ျမန္မာျပည္သူျပည္သားအတြက္ အၿမဲတမ္းေလးစားအားက်ဖြယ္ရာ ျဖစ္ေနေတာ့မွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

Yoe Lu (Akhayar)

www.akhayar.com

Source : wiki, quora, yourdictionary.com

Photo Credit  : U Thant House