ဒီေန႔ေခတ္မွာ လူငယ္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္တစ္ခုေတာ့ လုပ္ထားသင့္ပါတယ္။ ကဲ . . . ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္လုပ္မယ္ဆုိရင္ ဘာေတြလုိအပ္မလဲ။ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္ေတြက ဘာျဖစ္မလဲ။ ၾကည့္ရေအာင္။ တကယ္ေတာ့ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္လုပ္တာက သိပ္မခက္ပါဘူး။ တန္းစီရတာဆုိေတာ့ နည္းနည္းပင္ပန္းပါတယ္။ ပြဲစားနဲ႔လုပ္မယ္ဆုိရင္ တစ္သိန္းရွစ္ေသာင္းေလာက္ ကုန္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ကုိယ့္အေနနဲ႔ အခုခ်က္ခ်င္းလုိခ်င္တယ္ဆုိရင္ေတာ့ ပြဲစားနဲ႔လုပ္တာက ပုိေကာင္းပါတယ္။ (ပုံမွန္ကေတာ့ ဆယ္ရက္ေစာင့္ရပါတယ္။) ကဲ . . . ဘာေတြလုိအပ္မလဲ။

မွတ္ပုံတင္မူရင္း – အိမ္ေထာင္စုဇယားမူရင္း လုိပါတယ္။ (တစ္ခုသတိထားရမွာက မွတ္ပုံတင္ထဲက ကုိယ့္ေမြးသကၠရာဇ္နဲ႔ အိမ္ေထာင္စုဇယားထဲက ကုိယ့္ေမြးသကၠရာဇ္က တူညီေနဖုိ႔ လုိပါတယ္။ မတူဘူးဆုိရင္ အိမ္ေထာင္စုဇယားထဲက ေမြးသကၠရာဇ္ကုိ ျပန္ျပင္ဖုိ႔ ကုိယ့္ၿမိဳ႕ နယ္ လဝကရုံးကုိ ျပန္ျပင္ပါ။) ၿပီးေတာ့ မွတ္ပုံတင္နဲ႔အိမ္ေထာင္စုဇယား မိတၱဴႏွစ္ေစာင္စီ လုိပါတယ္။ ေဘာပင္တစ္ေခ်ာင္းရယ္။ ပုိက္ဆံသုံးေသာင္းခြဲရယ္ လုိပါတယ္။ (ဓာတ္ပုံရုိက္ရမွာဆုိေတာ့ လွလွပပေလးျဖစ္ခ်င္ရင္ ဘီးေလးမွန္ေလး ယူသြားေပါ့)။

ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္ (Passport) ကုိ ဘယ္ရက္မွာ သြားလုပ္မလဲလုိ႔ ေရြးခ်ယ္တတ္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ တနလၤာေန႔နဲ႔ ေသာၾကာေန႔မ်ိဳးေတြဟာ ရုံးစဖြင့္ရက္နဲ႔ ရုံးပိတ္ေတာ့မယ့္ရက္ေတြျဖစ္တာေၾကာင့္ လူစည္တတ္ပါတယ္။ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ အဲဒီလုိရက္ေတြ မသြားေစခ်င္ဘူး။ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ဗုဒၶဟူးေန႔ပဲသြားတယ္။ မနက္ (၈) နာရီမထုိးခင္ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္ရုံး (Passport Office) ကုိ ေရာက္ေအာင္ သြားပါ။ (ေနာက္က်မွ သြားမယ္ဆုိရင္ တစ္ေန႔တည္း မၿပီးမွာစုိးလုိ႔ပါ။)

ရုံးအဝင္ဝမွာ တန္းစီေနတဲ့ လူအုပ္ႀကီးကုိ ေတြ႕ ပါလိမ့္မယ္။ ေယာက္်ား၊ မိန္းမ ခြဲၿပီး တန္းစီရပါတယ္။ အဆင္သင့္သာ တန္းစီလုိက္ပါ။ (ဆယ္ႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္နဲ႔ ေျခာက္ဆယ္အထက္ သက္ႀကီးရြယ္အုိေတြအျပင္ နာမက်န္းျဖစ္ေနသူေတြအေနနဲ႔ တန္းစီစရာ မလုိဘဲ တုိက္ရုိက္ဝင္သြားႏုိင္ပါတယ္။)

ရုံးအဝင္ေပါက္မွာ မွတ္ပုံတင္မူရင္းနဲ႔ အိမ္ေထာင္စုဇယားမူရင္းကုိ ျပၿပီး အထဲကုိ ဝင္လုိက္ပါ။ အထဲမွာ ဓာတ္ပုံရုိက္ခြင့္မရွိပါဘူး။ လက္ကုိင္အိတ္ကုိ စစ္ေဆးေရးစက္ေပၚမွာ တင္ၿပီး ေနာက္ေပါက္က ျပန္ယူပါ။ Eye Scan လုပ္ပါလိမ့္မယ္။ ရဲအရွာရွိေတြက အမ်ားျပည္သူလုံျခံဳေရးအတြက္ တာဝန္အရ စစ္ေဆးေနတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ၾကည္ၾကည္ျဖဴျဖဴ အစစ္ေဆးခံလုိက္ပါ။ ကုိယ္ေရးမွတ္တမ္းျဖည့္ဖုိ႔ ရဲအရာရွိေတြဆီက စာရြက္ကုိ ယူလုိက္ပါ။ အခမဲ့ပါ။

‘အမည္’ ေနရာကမွာ ကုိယ့္နာမည္ကုိ ‘ဦး ၊ ကုိ ၊  ေမာင္ ၊ ေဒၚ ၊ မ’ မတပ္ဘဲ ျဖည့္ေပးပါ။ ‘မိဘအမည္၊ ေမြးသကၠရာဇ္၊ ေနရပ္လိပ္စာ၊ လူမ်ိဳး၊ ဘာသာ’ အခ်က္အလက္ေတြကုိ ေသခ်ာျဖည့္ပါ။ စနစ္တက်မျဖည့္တတ္ရင္ အနီးနားမွာရွိတဲ့ ရဲအရာရွိေတြကုိ ေမးလုိ႔ရပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္လုပ္တဲ့ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္အမ်ိဳးအစားက အလည္အပတ္ (Passport for Visit) ျဖစ္တဲ့အတြက္ ‘ခရီးသြားမည့္ကိစၥ’ ေနရာမွာ ‘အလည္အပတ္’ လုိ႔ပဲ ျဖည့္ရပါတယ္။ အလုပ္ကိစၥသမား (Passport for Job) ေတြကေတာ့ ‘အလုပ္’ လုိ႔ ျဖည့္ရပါမယ္။ ‘ေလ်ွာက္ထားသည့္ႏုိင္ငံ’ ေနရာမွာေတာ့ ‘စကၤာပူႏုိင္ငံ’ လုိ႔ပဲ ျဖည့္လုိက္ပါတယ္။ ‘လက္ရွိအလုပ္အကုိင္၊ ေမာင္ႏွမ၊ မိဘေဆြမ်ိဳး’ ေနရာမွာ ျပည့္ျပည့္စုံစုံ ျဖည့္ေပးလုိက္ပါ။ ေနာက္ဆုံးမွာေတာ့ ‘အမည္၊ ရက္စြဲ၊ ဖုန္းအမွတ္’ ေတြကုိ ျဖည့္ေပးၿပီး လက္မွတ္ထုိးလုိက္ရုံပါပဲ။ အခ်က္အလက္မမွားယြင္းရေအာင္ အနည္းဆုံးႏွစ္ႀကိမ္ေလာက္ စစ္ေဆးလုိက္ပါ။

ကုိယ္ေရးမွတ္တမ္း၊ မွတ္ပုံတင္မူရင္းနဲ႔ အိမ္ေထာင္စုဇယားေတြကုိ ကုိင္ၿပီး ရုံးအတြင္းပုိင္းထဲကုိ တန္းစီရပါမယ္။ အမွတ္စဥ္ (၃) ကေန (၁၁) အတြင္း လူနည္းတဲ့အတန္းမွာ တန္းစီလုိက္ပါ။ သက္ဆုိင္ရာအရာရွိက အခ်က္အလက္ေတြကုိ ေသေသခ်ာခ်ာစစ္ေဆးပါလိမ့္မယ္။ ဒီအဆင့္မွာ တစ္ခုခုမွားယြင္းေနရင္ေတာ့ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္လွည့္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ (မွတ္ပုံတင္ထဲက ကုိယ့္ေမြးသကၠရာဇ္နဲ႔ အိမ္ေထာင္စုဇယားထဲမွာပါတဲ့ ကုိယ့္ေမြးသကၠရာဇ္က မတူဘူးျဖစ္ေနလုိ႔ အရာရွိက ျပန္လႊတ္ပါတယ္။ ခဲေလသမ်ွ သဲေရက် ျဖစ္သြားၿပီး လဝကရုံးကုိ ျပန္သြားျပင္ရပါတယ္။) အဲဒီေနရာမွာ မွတ္ပုံတင္မိတၱဴႏွစ္ေစာင္၊ အိမ္ေထာင္စုဇယားမိတၱဴႏွစ္ေစာင္နဲ႔ ေငြငါးေထာင္ ေပးခဲ့ရပါတယ္။ (သူမ်ားေတြေတာ့ ႏွစ္ေထာင္ပဲ ေပးခဲ့ရပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ့္အိမ္ေထာင္စုဇယားမွာက ေမြးသကၠရာဇ္ျပင္ရာ ပါေနလုိ႔ ပုိေတာင္းတဲ့သေဘာပါ။) လက္ေဗြႏွိပ္ရပါတယ္။ အရာရွိက စစ္ေဆးၿပီးေၾကာင္း လက္မွတ္ထုိးေပးလုိက္ပါတယ္။

စစ္ေဆးၿပီးေၾကာင္း လက္မွတ္ကုိ ကုိင္ၿပီး ေငြစာရင္းဌာနမွာ ႏွစ္ေသာင္းခြဲသြားသြင္းရပါတယ္။ စစ္ေဆးေရးအရာရွိရဲ႕ လက္မွတ္ကုိ ေငြစာရင္းဌာနကုိ ျပန္ျပရပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ လုပ္ေဆာင္ပုံအဆင့္ဆင့္ကုိ နားမလည္ရင္ အနီးနားမွာရွိတဲ့ ရဲအရာရွိေတြကုိ ေမးျမန္းလုိ႔ရပါတယ္။ သူတုိ႔ကလည္း စိတ္ရွည္လက္ရွည္ ရွင္းျပၾကပါတယ္။ ေငြစာရင္းမွာ ပုိက္ဆံသြင္းၿပီးရင္ေတာ့ ဓာတ္ပုံရု္ိက္ဖုိ႔ တန္းစီရုံပါပဲ။ ေနာက္ဆုံးအဆင့္ ေရာက္ပါၿပီ။ ကုိယ့္ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္မွာ ပုံလွလွေလးထြက္ခ်င္ရင္ေတာ့ အသင့္ယူလာတဲ့ မွန္ေလးကုိ ထုတ္ရင္း အလွျပင္လုိ႔ ရပါေသးတယ္။ စိတ္တုိင္းက်သာ အလွျပင္ေပေတာ့ဗ်ာ။ ဓာတ္ပုံရုိက္တဲ့အခန္းထဲမွာ ရဲအရာရွိႏွစ္ဦးက အဆင္သင့္ေစာင့္ေနပါတယ္။ ပထမရဲအရာရွိကုိ စစ္ေဆးၿပီးတဲ့ စာရြက္နဲ႔ ေငြသြင္းၿပီးေၾကာင္း စာရြက္ေတြကုိ ျပလုိက္ပါ။ ေနာက္ရဲအရာရွိက ဓာတ္ပုံရုိက္ေပးပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္ဆုံးအဆင့္မွာ လက္ေဗြရာ ထပ္ႏွိပ္ေပးဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ လက္ႏွစ္ဖက္လုံးနဲ႔ လက္တစ္ေခ်ာင္းခ်င္းစီ ႏွိပ္ေပးရၿပီး Eye Scan ကုိ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ျပန္ဖတ္ေပးရပါတယ္။ ဒါေတြ ၿပီးရင္ေတာ့ ပုိက္ဆံငါးေထာင္ သြင္းခဲ့ရပါတယ္။ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္လာထုတ္ဖုိ႔ စလစ္တစ္ေစာင္ေပးရၿပီး ေနာက္ဆယ္ရက္ၾကာရင္ လာထုတ္ဖုိ႔ မွာလုိက္ပါတယ္။ ဥပမာ – ကုိယ့္စလစ္မွာ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္ထုတ္ရမယ့္ ရက္စြဲက ရုံးပိတ္ရက္ဆုိရင္ (ဥပမာ – စေနေန႔) တနလၤာေန႔မွ သြားထုတ္လုိက္ပါ။ (ဆယ္ရက္ဆုိေပမယ့္ ရက္အတိအက် မသြားလည္း ရပါတယ္။ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ရက္စြဲကေန ရက္ကုိးဆယ္အတြင္း ထုတ္ေပးဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ကဲ . . ဒီအခ်က္ေတြၿပီးရင္ေတာ့ လုပ္ငန္းစဥ္က ၿပီးဆုံးပါၿပီ။ Exit လုိ႔ ျပထားတဲ့ အေပါက္က ထြက္ခဲ့ရုံပါပဲ။ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္ထုတ္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ မွတ္ပုံတင္နဲ႔ စလစ္ကုိ ယူၿပီး ရုံးရဲ႕ ဒုတိယအထပ္မွာ သြားထုတ္လုိက္ရုံပါပဲ။ ဒီအဆင့္မွာ သုံးေထာင္ေတာ့ ကုန္ပါတယ္။

ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္လုပ္တဲ့အဆင့္မွာေတာ့ သုံးေသာင္းခြဲကုန္သလုိ ထုတ္တဲ့အဆင့္မွာေတာ့ သုံးေထာင္ကုန္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္ရုံးဟာ အျမဲတမ္းလူျပည့္ေနတတ္ၿပီး ဝန္ထမ္းအင္အားနဲ႔ ျပည္သူလူထု မမ်ွတတာေၾကာင့္ ရဲအရာရွိေတြအေနနဲ႔ ပင္ပန္းတတ္ပါတယ္။ အမွားအယြင္းပါရင္ စိတ္မရွည္ျဖစ္တတ္ၿပီး စကားေျပာမာေက်ာတတ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ကုိယ့္အေနနဲ႔ သူ႕ဘက္က အေျခအေနကုိ နားလည္ေပးဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံကူးလက္မွတ္ရုံးကုိ တစ္ေနရာတည္းမွာ မထားဘဲ ရုံးခြဲထားရင္ အဆင္ေျပသြားမယ္လုိ႔ထင္ပါတယ္။ အားလုံး အဆင္ေျပၾကပါေစလုိ႔ ဆုေတာင္းလုိက္ပါတယ္။

ေက်ာ္စုိးေအာင္ (အခရာ)

www.akhayar.com