ကမာၻၾကီးက အခုဆို တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ပ်က္စီးယိုယြင္းလာေနပါျပီ။ တစ္ဖက္မွာ စက္မႈလုပ္ငန္းေတြ၊ နည္းပညာေတြ တုိးတက္လာေပမယ့္ တစ္ဖက္မွာလည္း သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္ေတြ၊ ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္မႈေတြ တေန႔တျခားပိုပိုဆုိးလာလိုက္တာမ်ား။ ရန္ကုန္ကုိပဲ ၾကည့္ေလ၊ ပိုပိုျပီး ပူလာလိုက္တာ၊ ဟိုအရင္ႏွစ္ေတြလို မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ အရင္းရွင္ေတြ၊ လုပ္ငန္းရွင္ေတြက သူတုိ႔စီးပြားေရး အတြက္ ဆက္ေသာင္းက်န္းေနၾကသလို သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးသမားေတြကလည္း သူ႔အတုိင္းအတာနဲ႔သူ ၾကိဳးစားေနၾကပါတယ္။ ဒီထဲမွာမွ အိႏိၵယႏုိင္ငံက Ridhima Pandey ဆိုတဲ့ ကေလးမေလးအေၾကာင္းကေတာ့ စိတ္ဝင္စားစရာပါပဲ။ Ridhima Pandey ဟာ ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္ေျပာင္းလဲမႈေတြကို ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ အရာေတြကို ရင္ဆိုင္တုိက္ခုိက္ရာမွာ အသက္အရြယ္က အေရးမၾကီးေၾကာင္း သက္ေသျပခဲ့တဲ့ ေကာင္မေလးပါပဲ။ ခုမွ သူဟာ အသက္ ၉ႏွစ္ပဲ ရွိပါေသးတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ဒီကေလးမေလးဟာ စက္ရုံေတြ၊ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ေတြနဲ႔ စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑ေတြကေန ဖန္လံုအိမ္ဓာတ္ေငြ႔ထုတ္လုပ္ေနမႈကို တားဆီးဖို႔ ပ်က္ကြက္မႈနဲ႔ အိႏိၵယအစိုးရကို လတ္တေလာတရားစြဲဆိုထားတဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။ သူစတင္ခဲ့တဲ့ စုေပါင္းလက္မွတ္ထိုးထားတဲ့ အသနားခံစာမွာ အိႏိၵယႏုိင္ငံရဲ့ လူၾကီးေတြနဲ႔ ေနာက္မ်ိဳးဆက္လူငယ္ေတြအေပၚ က်ေရာက္လာႏုိင္တဲ့ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ထိခုိက္မႈေတြကေန ကာကြယ္ဖို႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့တယ္လို႔ တာဝန္ရွိသူေတြကို စြပ္စြဲထားပါတယ္။ သူ႔ေျပာစကားအရေတာ့ “ကၽြန္မတို႔ရဲ့ အစိုးရဟာ အစြန္းေရာက္ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္ေစတဲ့ ဖန္လံုအိမ္ဓာတ္ေငြ႔ထုတ္လႊတ္မႈေတြကို ထိန္းညွိဖို႔နဲ႔ ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ ေျခလွမ္းေတြ ပ်က္ကြက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလုပ္ရပ္ေတြဟာ ကၽြန္မတို႔ အေပၚမွာေရာ၊ အနာဂတ္မ်ိဳးဆက္ေတြေပၚမွာပါ သက္ေရာက္မႈရွိမွာပါ”။ ပန္ေဒးဟာ သူ႔ရဲ့ အသနားခံစာကို သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ဆက္ႏြယ္တဲ့ အမႈေတြကို ကိုင္တြယ္တဲ့ အထူးတရားရုးံျဖစ္တဲ့ အိႏိၵယအမ်ိဳးသားအစိမ္းေရာင္ဆိုင္ရာခံုရံုးဆီ တင္သြင္းခဲ့တာပါ။ သူမရဲ့ တရားစြဲဆိုမႈဟာ ပတ္ဝန္းက်င္၊သစ္ေတာနဲ႔ ရာသီဥတုဝန္ၾကီးဌာနအျပင္ ညစ္ညမ္းမႈထိန္းခ်ဳပ္ေရး အိႏိၵယဗဟုိဘုတ္အဖြဲ႔ကိုပါ ပစ္မွတ္ထားခဲ့ပါတယ္။ ျပီးခဲ့တဲ့ အပတ္တုန္းက ခံုရံုးဟာ ပန္ေဒးရဲ့ အသနားခံစာကို ႏွစ္ပတ္အတြင္းအေၾကာင္းျပန္ဖို႔ ေအဂ်င္စီ ၂ခုလံုးကို ေျပာၾကားထားျပီးျဖစ္ပါတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္၊ သစ္ေတာနဲ႔ ရာသီဥတုဝန္ၾကီးဌာနရဲ့ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူကေတာ့ “သူတို႔ အေနနဲ႔ ခံုရုံးကို တုိက္ရုိက္အေၾကာင္းျပန္မွာ ျဖစ္တယ္”လို႔ Thomson Reuters Foundation ကို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ဒီ ၉ႏွစ္အရြယ္ ကေလးမေလး ပန္ေဒးရဲ့ တရားဆုိင္မႈဟာ US မွာ အသက္၉ႏွစ္ကေန ၂၀ ထိပါဝင္တဲ့ လူငယ္အဖြဲ႔တစ္ဖြဲ႔ရဲ့ တရားဆိုင္မႈနဲ႔ တူညီမႈေတြရွိပါတယ္။ အဲဒီ လူငယ္ေလး ၂၁ေယာက္ပါတဲ့ အဖြဲ႔ဟာလည္း ကမာၻၾကီးပူေႏြးလာမႈအေပၚ ဂရုျပဳဖို႔ ပ်က္ကြက္ေနမႈအတြက္ အစုိးရနဲ႔ စြမ္းအင္ကုမၸဏီေတြကို စြပ္စြဲျပစ္တင္ခဲ့ပါတယ္။ “ပန္ေဒးရဲ့ တရားဆိုင္မႈဟာ လူငယ္မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြရဲ့ ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ လွုပ္ရွားမႈေတြမွာ ပါဝင္လာမႈနဲ႔ တည္ျငိမ္တဲ့ ရာသီဥတုရရွိဖို႔အတြက္နဲ႔ သူတို႔ရဲ့ အေျခခံရပုိင္ခြင့္ေတြအတြက္ အစိုးရဆီက အကာအကြယ္ေတြ ေတာင္းခံခြင့္ရွိတယ္ဆိုတာရဲ့ သက္ေသပါပဲ” လို႔ US က ကေလးသူငယ္အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုျဖစ္တဲ့ Our Children’s Trust ရဲ့ Executive Director တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ Julia Olson က ေထာက္ျပေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ တကယ္တမ္းလည္း ၁.၂၇ ဘီလီယံ လူဦးေရ ရွိျပီျဖစ္တဲ့ အိႏိၵယႏိုင္ငံဟာ ရာသီဥတုပူေႏြးလာျခင္းရဲ့ သက္ေရာက္မႈေတြကို ၾကံဳေတြ႔ေနရျပီးသားျဖစ္ပါတယ္။ မၾကာေသးတဲ့ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာမွာထဲက ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္လာမႈေတြ၊ ဟိမဝႏာၱေရခဲျမစ္ေတြ အရည္ေပ်ာ္လာမႈနဲ႔ မိုးအျပင္းအထန္ရြာသြန္းလာမႈေတြေၾကာင့္ အဆိုးဝါးဆံုးေရၾကီးေရလွ်ံမႈေတြ ျဖစ္ေပၚခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူတစ္ေယာက္ရဲ့ သမီးလည္း ျဖစ္တဲ့ ပန္ေဒးဟာ အိႏိၵယရဲ့ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို ကာကြယ္တားဆီးဖို႔ တရားဥပေဒအရ ရင္ဆိုင္တဲ့ ပထမဦးဆံုး ကေလးသူငယ္တစ္ေယာက္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ မႏွစ္ကလည္း အိႏိၵယလူငယ္ဆယ္ေက်ာ္သက္ ၆ေယာက္ဟာ တုိင္းျပည္အတြင္း အဆိုးရြားဆံုးလို႔ ေျပာရမယ့္ အိႏိၵယႏုိင္ငံျမိဳ႕ေတာ္ နယူးေဒလီမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ေလထုညစ္ညမ္းမႈအတြက္ အစုိးရအေပၚ သီးျခားစီ တရားစြဲဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ အခရာပရိသတ္ၾကီးခင္ဗ်ာ..