Facebook ရဲ႕ CEO ျဖစ္တဲ့ Mark Zuckerberg မွာ ရည္မွန္းခ်က္တစ္ခုရွိပါတယ္။ တစ္ကမၻာလံုးက လူေတြကို Connect လုပ္ေပးခ်င္တာပါပဲ။ ဒါဟာ ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္မွာ စတင္မိတ္ဆက္ခဲ့တဲ့ Facebook-Based Book Club ကို တည္ေထာင္ရတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္ေတြထဲက တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ကြဲျပားတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈေတြ၊ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈေတြ၊ သမုိင္းရာဇဝင္ေတြနဲ႔ နည္းပညာအေၾကာင္းေတြပါဝင္ေနတဲ့ ဖတ္သင့္တဲ့ စာအုပ္စာရင္းေလးကိုလည္း လုပ္ခဲ႔ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ သမီး Max ကို ေမြးဖြားထားတာ မၾကာေသးေပမယ့္ သူဟာ ႏွစ္ပတ္ကို တစ္အုပ္က်ႏႈန္းနဲ႔ စာအုပ္ေတြ ပံုမွန္ဖတ္ရႈသြားျပီးေတာ့  ၂၀၁၆ ႏွစ္ကုန္မွာေတာ့ လက္ေရြးစင္ စာအုပ္ ၂၃ အုပ္လံုးကို ဖတ္ရႈႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီစာအုပ္ေတြကို ဘာေၾကာင့္လူေတြဖတ္သင့္တယ္လို႔ သူ႔အေနနဲ႔ ထင္ခဲ့ပါသလဲ။ Akhayar ပရိတ္သတ္ၾကီးလည္း  ကၽြန္ေတာ္တို႔ နဲ႔အတူ ေလ့လာၾကည့္ရေအာင္။ Zuckerberg အၾကံျပဳထားတဲ့စာအုပ္ ၂၃ အုပ္ကို အပိုင္းေလးပိုင္းခြဲၿပီးေတာ့ အခရာမွ အပတ္စဥ္ေဖာ္ျပေပးသြားပါမယ္။

၁။ ‘The Muqaddimah’ by Ibn Khaldun

အာေရဗ်သာသာစကားစု “The Muqaddimah” ကို တိုက္ရိုက္ အနက္ဖြင့္ဆိုမယ္ဆိုရင္ေတာ့ မိတ္ဆက္ ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္သက္ေရာက္ပါလိမ့္မယ္။ ၁၃၇၇ ခုႏွစ္မွာ အစၥလာမ္ သမိုင္းပညာရွင္ Ibn Khaldun က ေရးသားခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ဟာ ဘက္လုိက္မႈကင္းကင္းနဲ႔ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ တိုးတက္မႈျဖစ္စဥ္ေတြထဲက ဘံုသေဘာ အႏွစ္သာရေတြကို ရွာေဖြမႈအေၾကာင္းကို တင္ျပထားပါတယ္။  Khaldun ရဲ႕ သမုိင္းျဖစ္ရပ္ေတြအေပၚ သိပၸံသေဘာ လက္ေတြ႕က်က် ခ်ဥ္းကပ္ပံုေၾကာင့္ ေခတ္သစ္ လူမႈေဗဒနဲ႔ သမုိင္းသီအိုရီေလ့လာမႈပညာရပ္ေတြရဲ႕ ဖခင္တစ္ဦးအျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

“၁၃၇၇ ကေန ႏွစ္ ၇၀၀ ၾကာေလာက္ Progress ျဖစ္ခဲ႔ျပီး အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ယုံၾကည္ခဲ႔တာေတြက အခုေတာ့ မွားယြင္းေနတာ သိသာ ထင္ရွားလာေစပါတယ္။ ဒါေပမယ္႕ စိတ္ဝင္စားစရာက ဒီေန႔ေခတ္ တစ္ကမၻာလံုးမွာ ကိုယ္သိနားလည္ထားတဲ့အရာေတြ ျဖစ္ပ်က္ေနတာကို အရင္က History ေတြနဲ႔ ျပန္ျပီး ႏိႈင္းယွဥ္ျမင္ေနရတာပါပဲ” လို႔ Zuckerberg က မွတ္ခ်က္ေရးခဲ့ပါတယ္။

 ၂။ ‘The New Jim Crow’ by Michelle Alexander

Alexander က Ohio State University က ဥပေဒ ပါေမာကၡတစ္ဦးနဲ႔ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ဥပေဒအၾကံေပးတစ္ဦးလည္း ျဖစ္ျပီးေတာ့ သူမေရးသားခဲ့တဲ့ “War on Drugs” ဆိုတဲ့ စာအုပ္ကေနတဆင့္ အက်ဥ္းေထာင္ေတြထဲက အၾကမ္းဖက္ႏြယ္ဝင္မဟုတ္တဲ့ လူမည္းအမ်ိဳးသားေတြကို အက်ဥ္းေထာင္က လြတ္လာရင္လဲ ဒုတိယတန္းစား ႏုိင္ငံသားမ်ားသဖြယ္ အလြန္အကၽြႏွိမ္ခ်ံဆက္ဆံေနၾကတဲ့ ဓေလ့တစ္ခု ၾကီးစိုးလာေနတယ္ ဆိုျပီး ေဖာ္ထုတ္ေရးသားခဲ့သူတစ္ဦးျဖစ္ပါတယ္။

“ကၽြန္ေတာ္လည္း တရားစီရင္ေရးဆုိင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြကို ေလ့လာဖို႔ စိတ္ဝင္စားပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ ခင္မင္ေလးစားရတဲ့ သူအမ်ားစုက ဖတ္ရႈသင့္တယ္လို႔ မွတ္ခ်က္ေပးထားတဲ့ စာအုပ္ပါ။” လို႔ Zuckerberg ကဆိုပါတယ္။

၃။ Why Nations Fail’ by Daron Acemoglu and James A. Robinson

“Why Nations Fail” ဆိုတဲ့ စာအုပ္က MIT က စီးပြားေရးပညာရွင္ Daren Acemoglu နဲ႔ Harvard က ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာရွင္  James Robinson တို႔ရဲ႕ ၁၅ ႏွစ္ၾကာသုေတသနျပဳခ်က္ေတြကို ျပန္လည္သံုးသပ္ေရးသားထားၿပီးေတာ့ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွာ ထုတ္ေဝခဲ့တာပါ။  စာေရးသူေတြက “သယံဇာတ ထုတ္ယူသံုးစြဲေနတဲ့ အစိုးရေတြ” ဟာ အခြင့္ထူးခံလူအနဲစုရဲ႕ ပါဝါကို တည္ၿမဲေစဖို႔ ခ်ဳပ္ကိုင္ထိန္းခ်ဳပ္ထား ႀကတယ္၊ “ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လိုတဲ့ အစိုးရေတြ” ကေတာ့ လူထုက ေငြေၾကးကို လြပ္လပ္ပြင့္လင္းစြာ ရင္းႏွီး ႁမွဳပ္ႏွံ သံုးစြဲႏိုင္ေစဖို႔ ပြင့္လင္းတဲ့ ေစ်းကြက္ေတြကို ဖန္တီးေပးၾကတယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္းကို ဒီစာအုပ္ထဲမွာ ေဆြးေႏြးထားပါတယ္။ ့ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈဟာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ေရရွည္ရပ္တည္ႏိုင္စြမ္းကို အၿမဲတမ္း မၫႊန္ျပႏိုင္ဘူးလို႔လည္း သူတို႔ကဆိုပါေသးတယ္။

 Zuckerberg  စိတ္ဝင္စားတဲ့အခ်က္က ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြမွာ သူၾကြယ္ဝလာတာနဲ႔အတူ ပရဟိတအလုပ္ေတြလည္း ပိုပိုလုပ္ျဖစ္လာခဲ့တယ္၊ ဒါဟာ သူေရြးခ်ယ္ခဲ့တဲ့ ဒီစာအုပ္က တစ္ကမ႓ာလံုးဆိုင္ရာ ဆင္းရဲမြဲေတမႈရဲ႕ မူလဘူတ အေျခခံအေၾကာင္းအရင္းကို နားလည္ေစခဲ့တာေၾကာင့္လို႔ဆိုပါတယ္။

၄။ ‘The Rational Optimist’ by Matt Ridley

“The Rational Optimist,” ကို ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ စတင္ထုတ္ေဝခဲ့ပါတယ္။ အေအာင္ျမင္ဆံုးနဲ႔ အျငင္းပြားအခံရဆံုး သိပၸံစာေရးဆရာ Matt Ridley ရဲ႕ လက္ရာပါ။

ဒီစာအုပ္ထဲမွာ သူတင္ျပထားတာက ေစ်းကြက္ေတြရဲ႕ သေဘာသဘာဝက လူသားထု တိုးတက္မႈရဲ႕ အဓိက အရင္းအျမစ္ျဖစ္တယ္လို႔ဆိုတာပါပဲ။ ဒီတိုးတက္မႈက လြတ္လပ္စြာ လုပ္ကိုင္ခြင့္အေပၚ အမ်ားၾကီး မွီခိုေနပါတယ္။ ဒီလို အေတြးအေခၚ ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲမႈရဲ႕ အက်ိဳးရလဒ္ကေတာ့ ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္မႈလိုမ်ိဳး၊ လူဦးေရေဖာင္းပြမႈလိုမ်ိဳး ေဘးအႏၲရာယ္ေတြ ရွိေနလင့္ကစား လူသားေတြရဲ႕ လူေနမႈဘဝ အေျခအေန တိုးတက္စည္ပင္မႈေတြကို ပိုျပီး ျဖစ္ေစပါလိမ့္မယ္တဲ့။

“လူအဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ ႏိုင္ငံေရး အင္အားစုေတြဟာ စီးပြားေရးကို ထိန္းခ်ဳပ္ေနၾကတယ္” လို႔ ဆိုထားတဲ႔ နံပါတ္ (၃) က “Why Nations Fail” နဲ႕   ေျပာင္းျပန္ သီအိုရီျဖစ္တဲ့အတြက္ ဘယ္ Framework ကပိုျပီး  ေတာ္တည့္မွန္ကန္တယ္လို႔ သူေရြးခ်ယ္ႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႔ Zuckerberg က ဆိုပါတယ္။ “အေျခခံမူေဘာင္ေတြကို စူးစမ္းေဖာ္ထုတ္မႈမ်ားေလေလ အေတြးအေခၚေတြ က်ယ္ေလာင္လာေလေလျဖစ္ေနတာကို ျမင္ေတြ႕ေနရတာကိုက စိတ္ဝင္စားစရာပါ” လို႔သူကဆိုပါတယ္။

၅။ ‘Portfolios of the Poor’ by Daryl Collins, Jonathan Morduch, Stuart Rutherford and Orlanda Ruthven

သုေတသနပညာရွင္ Researchers Daryl Collins ၊ Jonathan Morduch ၊ Stuart Rutherford နဲ႔ Orlanda Ruthven တို႔ဟာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ အိႏၵိယနဲ႔ ေတာင္အာဖရိကေဒသက အနိမ့္ပါးဆံုး လူတန္းစားေတြရဲ႕ မိသားစုေငြေၾကးအေျခအေနေတြကို ၁၀ ႏွစ္ၾကာ သုေတသနျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။

အေျခခံေတြ႕ရွိခ်က္ေတြကိုေတာ့ “Portfolios of the Poor” စာအုပ္ထဲမွာထည့္သြင္းေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးေတာ့ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ဆင္းရဲႏြမ္းပါးစြာ ရွင္သန္ေနထိုင္ၾကတဲ့ ဒီေဒသေတြ ရဲ႕အဓိကအေၾကာင္းအရင္းကေတာ႔  လူေတြဟာ ေငြေၾကးထိမ္းသိမ္းဖို ့ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ အေျခခံလိုအပ္ခ်က္ေတြ ရရွိႏိုင္မႈ ခ်ိဳ႕တဲ့အလွမ္းကြာလြန္းေနတာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္လို႕ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

Zuckerberg က ဒီလို မွတ္ခ်က္ေရးထားပါတယ္။ “ဒါ အံ့ၾသစရာႀကီးပါ။ ကမ ၻာႀကီးရဲ႕ တစ္ဝက္ေလာက္ျဖစ္တဲ့ လူဦးေရ ၃ ဘီလီယံေလာက္ဟာ တစ္ေန႔ကို ဝင္ေငြ ၂ ေဒၚလာ ခြဲေလာက္နဲ႔ ရွင္သန္ေနထိုင္ေနရပါတယ္တဲ့။ ၁ ဘီလီယံေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္ကေတာ့ တစ္ေန႔ကို ၁ ေဒၚလာေအာက္ပဲ ဝင္ေငြရွိပါတယ္။ ဒီစာအုပ္မွာေဖာ္ျပထားတာေတြကို အၾကံဉာဏ္နည္းလမ္းေတြနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔အားလံုး သူတို႔ဘဝအေျခအေနေတြ ပိုေကာင္းသထက္ေကာင္းေအာင္ ပံ့ပိုးၾကမယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။”