Zuckerberg အၾကံျပဳထားတဲ့စာအုပ္ ၂၃ အုပ္ကို အပိုင္းေလးပိုင္းခြဲၿပီးေတာ့ အခရာမွ အပတ္စဥ္ေဖာ္ျပေပးေနပါတယ္။ အခုဟာက ဒုတိယပိုင္းပါ။

၆။ ‘World Order’ by Henry Kissinger

အသက္ ၉၁ ႏွစ္အရြယ္ရွိေနၿပီျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးေဟာင္း (Former US Secretary of State) Henry Kissinger ရဲ႕ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္က စာအုပ္ျဖစ္တဲ့ “World Order” ဟာ ကမၻာ ့ေနရာအသီးသီးက နည္းလမ္းအသြယ္သြယ္နဲ႔ နားလည္လက္ခံထားတဲ့ ဒီေန႔ ရာစုႏွစ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး ပါဝါနဲ႔ အင္ပါယာ အယူအဆသေဘာထားေတြကို  ေဝဖန္ပိုင္းျခားျပထားပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဒီေန႔ေခတ္ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ စီးပြားေရးဟာ မည္သို႔မည္ပံု သူတို႔ကို မၾကာခဏ တင္းမာမႈရွိတဲ့ အေျခအေန ဒါမွမဟုတ္ အၾကမ္းဖက္မႈႏြယ္ဖက္တဲ့ အေျခအေနေတြကို ဦးတည္သြားေစသလဲ ဆိုတာကိုလည္း ေျပာျပထားပါတယ္။

ဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး “ႏိုင္ငံျခား ဆက္ဆံေရးနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔ အေနနဲ႔ ကမၻာတစ္လႊားမွာ ဘယ္လိုဘယ္ပံု ၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ ဆက္ဆံေရးကို တည္ေဆာက္ၾကမလဲေပါ့ေလ။ ဒါဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ကေလးေတြအတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔အားလံုး လိုခ်င္တဲ့ ကမၻာႀကီးကို ဖန္တီးဖို႔ အေရးပါပါတယ္။” လို႔ Zuckerberg က ဆိုပါတယ္။

၇။ ‘The Varieties of Religious Experience’ by William James

William James (1849-1919) ကို “အေမရိကန္ အေတြးအေခၚပညာရွင္ေတြထဲက တက္ႂကြဆံုးနဲ႔ ထိုးထြင္းသိျမင္မႈ အေကာင္းဆံုးအျဖစ္ ထင္ျမင္ခံရသူ” ျဖစ္တယ္လို႔ တင္နက္ဆီ တကၠသိုလ္ရဲ႕ Internet Encyclopedia of Philosophy မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

“The Varieties of Religious Experience” ဟာ ဘာသာေရးအသိစိတ္အေၾကာင္းနဲ႕ လူေတြက ဘာသာေရးကို ဘဝ တိုးတက္ဖို႔ ဘယ္လိုအသံုးခ်ၾကလဲဆိုတာကို စူးစမ္းေဖာ္ထုတ္ထားပါတယ္။

“ေခတ္သစ္လူစာအုပ္ကို ကၽြန္ေတာ္ဖတ္လိုက္ရခ်ိန္တုန္းကတည္းက လူသားဘဝရဲ႕ စိတ္ဝင္စားစရာအေကာင္းဆံုးျဖစ္တဲ့ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈ အခန္းက႑ရဲ႕ ဆင့္ကဲျဖစ္စဥ္ဆိုတဲ့ အခန္းကို ကၽြန္ေတာ္ ေတြ႕မိပါတယ္။ ပိုၿပီးနက္နက္နဲနဲေလ့လာခ်င္စရာပါ။” လို႔ သူကဆိုပါတယ္။

၈။ ‘Creativity, Inc.’ by Ed Catmull

“Creativity, Inc.” ဟာ Computer-Animation ေလာကရဲ႕ ဆရာတစ္ဆူျဖစ္တဲ့ Pixar ကို တည္ေထာင္ခဲ့သူေတြထဲက တစ္ေယာက္အေၾကာင္းျဖစ္ပါတယ္။

Catmull မထင္မရွား ပါဝင္ပတ္သက္ေနတဲ့ သူ႕ရဲ႕ဇာတ္လမ္းမွာ စီမံခန္႔ခြဲမႈနဲ႔ စြန္႔ဦးတီထြင္မႈမ်ားစတင္ျခင္း အေရးပါၿပီးတန္ဖိုးရွိမႈကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ မည္သည့္ ကုမၸဏီမဆို သူတို႔ရဲ႕ ဝန္ထမ္းေတြရဲ႕ ဖန္တီးတီထြင္ႏိုင္စြမ္းကို မဟန္႔တားမိေအာင္ သတိထားၿပီး ေရွာင္သင့္တယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။

“ဒီလို First-Hand အေတြ႕အၾကံဳေတြကို ဖတ္ရတာ ႏွစ္သက္စရာပါ။ Pixer လိုမ်ိဳး ႀကီးက်ယ္တဲ့ လုပ္ငန္းႀကီးေတြကို လူေတြ ဘယ္လို တည္ေထာင္ခဲ့ၾကသလဲ၊ ထိုးထြင္းမႈေတြ တီထြင္မႈေတြကို ဘယ္လို ေမြးျမဴႏိုင္ခဲ့သလဲ ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့။” လို႔ Zuckerberg က ေရးခဲ့ပါတယ္။

၉။ ‘Sapiens’ by Yuval Noah Harari

၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ ပထမဆံုးအႀကိမ္ စတင္ထုတ္ေဝခဲ့တဲ့ ေဂ်႐ုစဆလင္ ဟီဘ႐ူးတကၠသိုလ္က သမိုင္းပညာရွင္ Harari ရဲ႕ “Sapiens” စာအုပ္ဟာ အထူးတလည္ ခ်ီးက်ဴးေထာမနာျပဳတာခံခဲ့ရၿပီး ကမၻာတစ္ဝွမ္းမွာ ေရာင္းအားေကာင္းခဲ့တဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ သူ႔စာအုပ္ကို စုေပါင္းအမဲလိုက္ၾကတဲ့ ဘဝကေန အနာဂတ္ရဲ႕ ဘုရားသခင္ေတြလို ကိုယ့္ကိုယ္ကို ပံုေဖာ္ၾကတဲ့ ဘဝေတြအထိေျပာင္းလဲလာခဲ့တဲ့  Homo Sapein (လူ) ေတြရဲ႕ ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲမႈကို ေျခရာခံဖို႔အတြက္ သံုးတယ္။

နံပါတ္ (၁) က “Muqaddimah ထဲက ေဖာ္ျပခ်က္ေတြက ၁၃၀၀ ဝန္းက်င္ကာလက လူေတြရဲ႕ ဉာဏ္ပညာအေပၚ ရႈျမင္ခ်က္ကေန ေပၚေပါက္လာတဲ့ သမိုင္းစာအုပ္လို႔ဆိုရမယ္ဆိုရင္ “Sapiens” ကေတာ့ ေခတ္ၿပိဳင္ကာလတစ္ခုမွာ မ်ားျပားလွတဲ့ ေမးခြန္းေတြ ေပါက္ကြဲထြက္မႈ တစ္ရပ္ပါပဲ” လို႔ Zuckerberg က ဆိုပါတယ္။

၁၀။ ‘The Structure of Scientific Revolutions’ by Thomas S. Kuhn

႐ူပေဗဒပညာရွင္တစ္ေယာက္ရဲ႕ ဒႆ       နစာအုပ္ေကာင္းေကာင္းကို ညႊန္းရမယ္ဆိုရင္ ဒါက “The Structure of Scientific Revolutions” ပဲျဖစ္ဖို႔မ်ားပါတယ္။

၁၉၆၂ ခုႏွစ္ကတည္းက အႀကိဳစတင္ထုတ္ေဝခဲ့တဲ့ ဒီစာအုပ္မွာ သိပၸံပညာရဲ႕ ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲမႈနဲ႔ အက်ိဳးဆက္ေတြကို ရႈျမင္ထားၿပီးေတာ့ ဒီစာအုပ္ဟာ ယေန႔ေခတ္ကမ႓ာေပၚမွာ “တိုက္႐ိုက္အကိုးအကား အခံရဆံုး သေဘာတရားေရးရာစာအုပ္ေတြထဲက တစ္အုပ္” ျဖစ္လာပါတယ္ လို႔ Stanford Encyclopedia of Philosophy မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ သိပၸံနည္းက် ေက်ာ္လႊားမႈေတြဟာ လူမႈဘဝေကာင္းမြန္ျပည့္စံုမႈအတြက္ တြန္းအားတစ္ရပ္ ျဖစ္လာႏိုင္ဖို႔အတြက္ လူမႈေရး တိုးတက္မႈျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လို ေျပာင္းလဲလာရမလဲဆိုတာကို အသိေပးေနတယ္လို႔ Zuckerberg က ေတြးထင္ပါတယ္။

Khun ရဲ႕ စာအုပ္ဟာ ‘ပါရာဒိုင္းအေရြ႕’ ဆိုတဲ့ စကားစုကို စတင္မိတ္ဆက္ခဲ့တာေၾကာင့္ လူသိမ်ားပါတယ္။ သိပၸံဆိုင္ရာ သမိုင္းျဖစ္စဥ္တစ္ခု အေျခခံက်က် ေရြ႕လ်ားသြားတာကို တင္ျပတဲ့ အျမင္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ Newtonian Mechanics ကို ကြမ္တမ္႐ူပေဗဒက အစားထိုးသြားတာမ်ိဳးေပါ့။

၁၁။ ‘Dealing with China’ by Henry M. Paulson Jr.

ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေတြမွာ Zuckerberg ဟာ တ႐ုတ္ယဥ္ေက်းမႈရဲ႕ႀကီးႀကီးမားမား ဆြဲေဆာင္ျခင္းကို ခံရပါတယ္။ သူဟာ မန္ဒရင္စကားသင္ခဲ့သလို သူ႕ရဲ႕ ေရရွည္ ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ေျပာရာမွာလည္း တ႐ုတ္ျပည္သူေတြကို Facebook အသံုးျပဳခြင့္ေပးဖို႔အတြက္ တ႐ုတ္အစိုးရ လက္ခံလာေစဖို႔လဲပါဝင္ပါတယ္။

အေမရိကန္ ဘ႑ာေရးဝန္ႀကီးေဟာင္းတစ္ဦးရဲ႕ “Dealing with China” က တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ကာလေတြအတြင္းမွာ တိုးတက္လာသလို ကမၻာတစ္လႊား စိုးလာမႈနဲ႔ ဒါက ကမၻာကို ဘယ္လိုအက်ိဳးသက္ေရာက္ေစတယ္ဆိုတာကို စူးစမ္းေဖာ္ထုတ္ထားတာပါ။

“၃၅ ႏွစ္ေက်ာ္ ကာလအတြင္းမွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာ လူသားသမိုင္းမွာ အႀကီးက်ယ္ဆံုး စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈနဲ႔ လူမႈအသြင္ကူးေျပာင္းမႈေတြကို ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္” လို႔ Zuckerberg က ေရးပါတယ္။ “သန္းရာေပါင္းမ်ားစြာေသာ ျပည္သူေတြဟာ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈႏြံထဲက ႐ုန္းထြက္ႏိုင္ခဲ့ၾကတယ္။ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာတိုင္းတာတြက္ခ်က္မႈေတြအရ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာ တစ္ကမၻာလံုးကႏိုင္ငံအားလံုးေပါင္းထက္ကို ပိုၿပီး ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈေဘးကေန လူေတြကို ကယ္တင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။”

အခရာ

(www.akhayar.com)